Handjeklap in het Slotervaartziekenhuis

Het Slotervaartzieken- huis is sinds de dood van mede-eigenaar Jan Schram toneel van een machtsstrijd tussen diens erfgenamen en de ontslagen bestuurs- voorzitter. De Onder- nemingskamer buigt zich er morgen over.

Medebestuurders laken de bestuursstijl van hun voorzitter Aysel Erbudak als „solistisch, onberekenbaar, manipulatief, risicovol en onethisch”. Foto Robin Utrecht

Geen papier, alsjeblieft niets op papier. Dat geeft alleen maar gedonder. Met de gemeente, met de Belastingdienst, met iedereen. Komt alleen maar rotzooi van.

Vastgoedondernemer Jan Schram doet het liefst zaken op basis van vertrouwen. Gewoon mondeling. Hij leidt een teruggetrokken bestaan, opereert achter de schermen. Zo heeft hij dat altijd gedaan. Bevalt hem prima.

Daaraan komt in 2006 een eind. Dan krijgt de investeerder uit Beverwijk landelijke bekendheid doordat hij het vrijwel failliete Slotervaartziekenhuis redt. Met een noodkrediet van 25 miljoen euro worden verliezen gedempt en de fiscus afbetaald. Voor het eerst komt een Nederlands ziekenhuis in private handen.

Schram bezit dan al een gezondheidscentrum voor astmapatiënten in Turkije (Altinoluk) en een Turks vakantiepark (Ackay), samen met Aysel Erbudak. De buitenwereld begrijpt weinig van de chemie tussen de twee. Schram is vermogend geworden als projectontwikkelaar van agrarische grond in de buurt. Hij woont tot op late leeftijd bij zijn moeder , leeft sober, zonder relatie, zonder kinderen. Hij leest boeken.

Erbudak is een ongepolijste zakenvrouw, houdt van mooie spullen – een societytype dat actief is met callcenters. Iemand ook met jeugdzondes: ze heeft een strafblad wegens het arrangeren van schijnhuwelijken en wegens belastingontduiking met haar uitzendbureau. Een gold digger die op het geld van een oude zieke man uit is, klinkt het verwijtend.

Maar Erbudak ontwikkelt een langdurige zakelijke relatie met Schram. Zestien jaar lang hebben ze een bijzondere haat-liefdeverhouding, zowel zakelijk als privé. Schram is dol op haar kinderen, komt veel bij haar over de vloer. ‘Oom Jan’ wordt familie.

Schram is een man van slimme constructies. Hij bouwt een kerstboom van vennootschappen om zich heen, soms met vertakkingen in fiscaal vriendelijke oorden. Hij doet het grote werk: het geld en de financiën. Erbudak is van de uitvoering: van menig bv is zij de directeur, de manager die de wind eronder houdt.

Zo gaat dat ook bij het Slotervaart. Erbudak zal er nimmer salaris krijgen. Nee, joh. Schram weet wel een handiger constructie. Erbudak krijgt af een toe een voorschot, en leeft op de pin- en creditcards van bedrijven uit zijn kerstboom. Vaak via A2 Antwoordservice, een bedrijf dat ooit door Erbudak is opgericht.

Maar de bestuursvoorzitter van het Slotervaart doet ook privébetalingen via de rekening van het Slotervaart. Sieraden, casino, Gucci-store of gewoon de supermarkt op Aruba – Erbudak blijkt ze regelmatig te betalen met de creditcard van het ziekenhuis. Zij houdt ook van het gaspedaal. Slotervaart betaalt in een periode van drie jaar 68 boetes voor de BMW die op naam staat van het ziekenhuis.

De zakenvrouw zit niet stil. Naast haar betrekking bij het ziekenhuis houdt ze een paar managementfuncties uit het verleden aan. Zo int ze de parkeergelden bij Beverwijkse parkeerterreinen van Jan Schram. De contanten brengt ze aan het eind van elke week naar Jan. Zelf mag ze, na aftrek van kosten, ruwweg de helft houden – cash.

Het toverwoord is weer vertrouwen. Bij een conflict met de Belastingdienst over deze betalingen tussen Parkrand BV en Erbudak schrijft haar accountant dat „partijen” er voor hebben gekozen „hun afspraken niet op papier te formaliseren”. Erbudak heeft geen bankrekening, schrijft de accountant, daarom lopen sommige geldstromen via de rekening-courant van A2 Antwoordservice.

De fiscus is ook kritisch op de manier waarop gelden via allerlei bv’s van en naar de Turkse projecten lopen. De burgemeester van Altinoluk, waar een astmacentrum in aanbouw is, leent dertig mille van een bv van Erbudak, maar „er is geen leningovereenkomst”, schrijft de Belastingdienst in 2009.

Vlak voordat Erbudak begin dit jaar bij Slotervaart wordt geschorst, maakt ze nog ruim drie ton over naar een privérekening. Als voorschot. Dat is ze al zeven jaar gewend. Er bestaat geen duidelijk declaratiebeleid bij Slotervaart, er is geen directiereglement.

Op papier verdient Erbudak 330.000 euro. In de praktijk wordt er gewerkt met creditcards en voorschotten, net zoals Schram dat gewoon is te doen bij de kleinere vennootschappen waarin hij en Erbudak zaken doen.

Begin 2010 komen Erbudak en Schram hard in aanvaring. Via een advocaat eist Erbudak in februari van dat jaar van Schram achterstallig salaris bij diverse bv’s, soms tot wel zeven jaar terug.

Bij Slotervaart blijft dat ook de modus operandi. Commissaris Cees Zwanenburg, oprichter van supermarktketen Vomar, doet op 14 september 2011 in een vergadering van Slotervaart een dringend beroep op Schram om de salarisafspraken met Erbudak te „finaliseren nu dit na zes jaren nog niet is afgerond”.

Het hoort bij hun manier van werken. „Jan en ik overlegden veel buiten iedereen om”, schrijft Erbudak begin dit jaar, vlak na het overlijden van Jan Schram in een e-mail aan diens familieleden, verwijzend naar de raad van bestuur en de raad van commissarissen van het Slotervaartziekenhuis. Om kort te gaan, Schram en Erbudak bestieren het ziekenhuis.

Als crisismanager realiseert Erbudak een succesvolle turn around van het ziekenhuis in 2007 en 2008. Maar haar niets ontziende stijl van leidinggeven stuit velen tegen de borst wanneer het ziekenhuis in rustiger vaarwater komt. Ze maakt te veel vijanden. Als Schram eind 2012 in zijn eigen ziekenhuis overlijdt, valt haar belangrijkste bondgenoot weg.

Erbudak heeft dan al ruzie met Jan Schram, met de medisch specialisten, met zorgverzekeraar Achmea (waarbij tweederde van de patiënten is verzekerd), met de gemeente Amsterdam (die nog 4,5 miljoen euro van het ziekenhuis tegoed heeft) en met de ondernemingsraad.

De twee andere leden van de raad van bestuur hebben het helemaal met haar gehad. Ze schrijven op 9 maart dit jaar aan de commissarissen dat haar optreden „onverenigbaar” is met de belangen van het ziekenhuis. Ze noemen haar bestuursstijl „solistisch, onberekenbaar, manipulatief, risicovol en onethisch”.

De commissarissen hebben veel argumenten om Erbudak op 19 februari te schorsen en vrij snel daarna te ontslaan. Maar wat hebben ze daarvoor gedaan?

Begin dit jaar stuurt president-commissaris Theo Dekker nog een e-mail aan Erbudak over de moeizame onderhandelingen met Achmea. „Beste Aysel, ik weet dat je goed bezig bent en aanstuurt op bemiddeling. Daarom hoor je me weinig. Maar wens je veel succes en steun je strategie”, schrijft hij op 11 februari.

Commissaris Zwanenburg, die op Curacao woont, stuurt enkele dagen eerder een bemoedigend compliment naar het bestuur. De toezichthouder besluit met: „Via de e-mail en de kranten blijf ik het met veel aandacht volgen.”

Op 28 december 2012 overlijdt Jan Schram en op 19 februari dit jaar wordt Erbudak geschorst. Zo verliest het Slotervaart binnen nog geen twee maanden de roergangers van het ziekenhuis. Geen wonder dat huisbankier ING direct de kredietlijnen bevriest en het ziekenhuis onder curatele plaatst.

De bank maakt zich grote zorgen, vooral omdat Delta onroerend goed BV, een vehikel van Schram dat 25 miljoen aan het ziekenhuis leende, haar geld terugeist. Of dat nu in het kader van een machtsstrijd is of niet, ING zit in de piepzak met de meer dan 20 miljoen euro die via een rekening-courant is geleend.

Duidelijk is dat de raad van bestuur van Slotervaart nu financiële kennis mist. De twee overgebleven bestuurders zijn artsen, hoogleraren. Commissarissen en aandeelhouders nemen de leiding. Als adviseur van het bestuur is Pieter Kalbfleisch, oud-rechter die door de Chipshol-affaire vervroegd vertrok als bestuursvoorzitter van de Nederlandse Mededingingsautoriteit, dominant aanwezig, zo blijkt uit notulen. Contacten met de bank (ING) en de zorgverzekeraar (Achmea) moeten snel worden opgebouwd, is het besef. Erbudak deed alles.

Het is in deze weken dat de omstreden uitgifte van aandelen wordt bedacht die in één klap alle andere minderheidsaandeelhouders wegvaagt en die morgen voor de rechter door Erbudak betwist wordt. Erbudak, om precies te zijn haar kinderen, zouden op onrechtmatige manier buitenspel zijn gezet.

Dat zit zo. Door het overlijden van Jan Schram krijgen de kinderen van Erbudak op diverse cruciale plekken in de byzantijnse vennootschapsstructuur rond Slotervaart het recht aandelen over te nemen. Er geldt immers een aanbiedplicht bij overlijden. In de eerste maanden van dit jaar wordt daar over gesteggeld tussen Erbudak en familie van Schram. De familie Erbudak lijkt zo de controle over het ziekenhuis te kunnen verwerven voor een prijs van misschien maar een paar miljoen euro, terwijl wijlen Jan Schram via zijn vastgoed-bv Delta ruim 26 miljoen euro krediet verstrekte.

Erbudaks advocaten dringen vergeefs aan op aanbieding van de stukken. De familie van Schram lijkt te traineren. Tot eind maart. Dan wordt een deel van die schuld omgezet in aandelen Slotervaart, waardoor alle andere aandeelhouders hun belang tot nihil zien gereduceerd. Pas dan worden de aandelen in bepaalde vennootschappen aan de familie Erbudak aangeboden. Te laat, want de controle over het ziekenhuis wordt er niet meer mee verkregen.

De eigendom van Slotervaart is van het ene vehikel van wijlen Jan Schram verhuisd naar een ander vehikel. Vehikels waarvan overigens niet met zekerheid vaststaat wie er nog meer achter schuilgaat. De papieren transactie resulteert in drie ton minder rentelasten, in een iets steviger balans. Om de bank gerust te stellen, maar die wil juist zwart op wit dat de lening achtergesteld is bij die van ING en dat er geen plannen zijn om het geld terug te eisen.

Het ‘bijkomende effect’ van de actie is dat de familie Erbudak ook als aandeelhouder buiten de deur wordt gehouden. Het kan ook wel eens de hoofdreden zijn, zo beweren Erbudak c.s. De Ondernemingskamer van het gerechtshof mag dat uitmaken, en vooral of het geoorloofd is.

Duidelijk is dat het eerste ziekenhuis in Nederland dat in private handen is gekomen, ook op andere manieren geschiedenis schrijft.

Dit artikel kwam tot stand op basis van gesprekken met diverse betrokkenen en vertrouwelijke documenten.