Gemengde reacties buitenlandse regeringsleiders op situatie Egypte

Egyptische demonstranten op het Tahrirplein in Kairo luisteren naar de reactie van Obama op het afzetten van de Egyptische president Morsi. Foto: AP / Lefteris Pitarakis

Het afzetten van de Egyptische president Morsi heeft onder regeringsleiders in de wereld geleid tot gemengde reacties. De eerste reacties uit de VS en Nederland zijn bezorgd, maar niet afwijzend. De Syrische president Assad daarentegen prijst de opstand.

Obama: ‘De VS kiest geen partij’

De VS heeft terughoudend gereageerd op het afzetten van Morsi. In een zorgvuldig geformuleerde verklaring noemde Obama de actie van het Egyptische leger ‘zeer zorgwekkend’. Hij gebruikte niet het woord ‘staatsgreep’ om de gebeurtenissen te omschrijven.  De Amerikaanse wet schrijft voor dat landen waar een staatsgreep plaatsvindt, niet langer recht hebben op financiële steun van de VS. Egypte ontvangt jaarlijks 1,5 miljard dollar steun. De vraag of Egypte nog recht heeft op financiële steun moet worden onderzocht, aldus Obama.

Obama zei dat de VS geen partij kiest in de situatie in Egypte. Hij riep het Egyptische leger op om de macht zo snel mogelijk over te dragen aan een democratisch gekozen regering:

I now call on the Egyptian military to move quickly and responsibly to return full authority back to a democratically elected civilian government as soon as possible through an inclusive and transparent process, and to avoid any arbitrary arrests of President Morsi and his supporters.

Amerikaans ambassadepersoneel en hun families worden uit voorzorg uit Egypte geëvacueerd.

VN: houd fundamentele rechten in stand

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Ban Ki-moon, heeft gezegd dat elke militaire interventie in een staat “een punt van zorg” is. Hij keurde in een verklaring de afzetting van Morsi echter niet, schrijft persbureau Reuters:

“Veel Egyptenaren hebben in hun protesten diepgewortelde frustraties en gerechtigde zorgen geuit.”

Hij deelde de mening van president Obama dat het cruciaal is snel met een burgerregering te komen. Om de zorgen en behoeften van de bevolking goed aan te pakken, is het van belang, volgens Ki-moon om een “inclusieve benadering” te kiezen:

“Bescherming van fundamentele rechten, waaronder de vrijheid van meningsuiting en het recht op vergadering, blijft van levensbelang.”

Timmermans: ‘Coup door het leger niet zonder risico’

Ook minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans is ‘bezorgd’ over de situatie in Egypte. Vanwege de huidige onduidelijke bestuurlijke situatie in Egypte stelt Nederland overheidssamenwerking ter ondersteuning van Egypte’s regimewisseling voorlopig uit, aldus de Timmermans. Op zijn Facebookpagina schreef hij:

Het leger kiest ervoor zelf sturing te geven aan het transitieproces, dat is niet zonder risico, want ook Morsi kan rekenen op veel aanhangers. Daarom roept Nederland het leger op de veiligheid van alle Egyptenaren te garanderen en de richtingenstrijd via democratische middelen te laten verlopen. Vrije en eerlijke verkiezingen, vrijheid van meningsuiting, recht om te demonstreren, respect voor mensenrechten, inclusief de rechten van minderheden. Alleen via politieke dialoog zijn legitieme wensen van Egyptische bevolking (‘bread, freedom, social justice’) te realiseren.

President Syrië prijst opstand Egypte; felicitaties Saoedi-Arabië

De Syrische president Bashar Assad is vol lof over de protestbeweging die Morsi ten val bracht. Volgens Assad betekent het afzetten van Morsi een einde aan de ‘politieke islam’. Assad probeert in eigen land met geweld een opstand de kop in te drukken. Soennitische opstandelingen in Syrië genieten steun van verschillende groeperingen die verwant zijn met de Moslimbroederschap van Morsi.

Koning van Saoedi-Arabië feliciteerde president van het constitutioneel hof Adli Mansour met zijn benoeming tot interim hoofd van de staat. Hij stuurde het volgende bericht:

“In the name of the people of Saudi Arabia and on my behalf, we congratulate your leadership of Egypt in this critical period of its history. We pray for God to help you bear the responsibility laid upon you to achieve the ambitions of our brotherly people of Egypt.”