Dit zijn de vijf redenen waarom Morsi in de problemen zit

Demonstranten tegen Morsi vandaag op het Tahrirplein. Foto AP / Amr Nabil

De Egyptische president Mohammed Morsi is in het nauw gedreven door massaprotesten vanuit de bevolking. Het leger eiste dat Morsi voor 17.00 uur vanmiddag tot een overeenkomst kwam met de oppositie, anders zou het ingrijpen. Hoe heeft het zover kunnen komen?

Buitenlandredacteur Carolien Roelants beschrijft vandaag in nrc.next de gebeurtenissen die tot de ophef rond Morsi hebben geleid, zo snel na de revolutie van februari 2011.

  • De Moslimbroederschap van Morsi speelde niet meer dan een bijrol in de revolutie. Pas toen de opstand doorzette, deden zij schoorvoetend mee, schrijft Carolien Roelants. “De oude Moslimbroederschap en het regime van president Mubarak waren in feite de twee kanten van een en dezelfde medaille: een monolitische staat tegenover een monolitische interpretatie van de islam. Niet een ideologie om een vrolijke, jonge, alle kanten opschietende democratische revolutie op te enten.”
  • De Moslimbroederschap heeft als winnaar van de parlementsverkiezingen verrassend slecht gepresteerd. Morsi beloofde in zijn verkiezingscampagne vijf belangrijke praktische kwesties aan te pakken: de groeiende onveiligheid, de verkeersopstoppingen, brandstoftekorten, de broodschaarste en de gebrekkige vuilophaal. “Na zijn eerste 365 dagen kan iedere Egyptenaar dagelijks zien hoe hij heeft gefaald.”
  • Morsi’s grootste blunder, en misschien wel de belangrijkste brandstof van het protest, was het constitutionele decreet in november dat bepaalde dat zijn wetten, decreten en besluiten niet meer konden worden aangevochten bij de rechter. Volgens zijn tegenstanders werd hij een nieuwe dictator. Zo kreeg hij de omstreden, fundamentalistisch getinte nieuwe grondwet aangenomen zonder dat de oppositiegroepen er iets over te zeggen kreeg. “Morsi trok zijn decreet uiteindelijk grotendeels in, en de betogers keerden naar huis terug, maar het imago van de president was fataal beschadigd. Een week na zijn machtsgreep werd hij door gelovigen een moskee uitgejaagd.”
  • De economie van Egypte heeft flink te lijden onder de revolutie. Toeristen en investeerders mijden Egypte. Morsi wist geen overeenstemming te bereiken met het IMF over een miljardenlening. Zijn tegenstanders denken dat dit komt vanuit de angst dat bijbehorende bezuinigingen de Moslimbroederschap aanhang zouden kosten.
  • Het belangrijkste oogmerk van de Moslimbroederschap lijkt het verzamelen van macht, zeggen oud-leden. De staatsmedia zijn bemand met sympathisanten en leden van de Broederschap. De vrijheid van meningsuiting is er niet beter op geworden sinds het vertrek van Mubarak. Televisiekomiek Bassam Youssef werd in januari vervolgd vanwege belediging van de president.

Als Morsi zich vanmiddag niet uit zijn hachelijke situatie weet te redden dan heeft de Egyptische legerleiding een ‘politieke routekaart’ klaarliggen. De grondwet zal worden opgeschort, het hogerhuis van parlement, de Shura Raad, zal worden ontbonden en een interim-bestuur wordt ingesteld.