Belgische koning Albert II doet op 21 juli afstand van de troon

De Belgische koning Albert II. Foto EPA / Didier Lebrun

Koning van België Albert II abdiceert op 21 juli aanstaande. Dat heeft hij zojuist bekendgemaakt in een televisietoespraak. Albert heeft dan bijna twintig jaar op de troon gezeten: hij volgde op 9 augustus 1993 zijn broer Boudewijn op na diens dood.

Vanmiddag werd al bekend dat Albert het kernkabinet bijeen had geroepen. Belgische media wisten toen bij regeringsbronnen al bevestigd te krijgen dat hij zijn abdicatie wereldkundig zou maken in de toespraak, die op de vier grootste televisiezenders en hun radiostations werd uitgezonden.

De reden: gezondheidsproblemen

De 79-jarige Albert kwam nadat hij de troon had bestegen te boek te staan als een vlotte koning, zeker in vergelijking met zijn voorganger Boudewijn. In de afgelopen jaren kampte hij steeds vaker met gezondheidsproblemen. Hij moest onder meer worden geopereerd aan een hernia en aan staar. In 2000 onderging hij een viervoudige bypassoperatie. In 2011 werd hij geopereerd aan huidkanker aan zijn neus. Hoewel het een kwaadaardige vorm betrof, was het een soort kanker die nooit uitzaait en zo goed als altijd te genezen is.

Tijdens zijn toespraak zei de koning:

“Ik stel vast dat mijn leeftijd en mijn gezondheid mij niet meer toelaten mijn ambt uit te oefenen zoals ik zou willen doen.”

Volgens Petra de Koning, NRC-correspondent in Brussel, komt de abdicatie niet als een verrassing:

“Nee, er werd al maandenlang over gespeculeerd. Iedereen wist dat hij moe was, hij voelde zich te oud worden. Hij zei dat al in 2011 tegen politici, net toen België in een extreem langdurige politieke crisis zat en hijzelf een belangrijke rol had: hij wees steeds weer een nieuwe bemiddelaar aan.”

In beeld: Belgische koning Albert zwaait af

Zijn opvolger: prins Filip

Albert II wordt opgevolgd door zijn oudste zoon, de 53-jarige prins Filip. Na zijn middelbare school ging Filip naar de Koninklijke Militaire School waar hij in 1981 zijn diploma haalde. Daarna vergaarde hij ook nog brevetten als gevechtspiloot, parachutist en commando. Na een aantal jaren het bevel te hebben gevoerd over het Derde Batiljon Parachutisten werd hij in 2001 gepromoveerd tot generaal-majoor.

Filip trouwde op 4 december 1999 met de eveneens adellijke Mathilde d’Udekem d’Acoz. Het stel heeft twee dochters en twee zoons: prinses Elisabeth, prins Gabriël, prins Emmanuel en prinses Eléonore.

De Belgische prins Filip en zijn vrouw Mathilde bij de Nieuwe Kerk in Amsterdam voor de inhuldiging van koning Willem-Alexander.

De Belgische prins Filip en zijn vrouw Mathilde bij de Nieuwe Kerk in Amsterdam voor de inhuldiging van koning Willem-Alexander. Foto ANP / Olaf Kraak

Politici hebben weinig vertrouwen in ‘prins Flater’

Onze correspondent over hoe het koningschap van Albert de geschiedenis in zal gaan:

“Hij staat bekend als een koning die van het leven kon genieten, hij was vrolijk en hield van grappen maken. Maar hij maakte zich ook veel zorgen over de eenheid van het land en juist in de laatste jaren van zijn koningschap groeiden de Franstaligen en Vlamingen steeds verder uit elkaar. Over zijn koningschap zal blijven hangen dat hij een buitenechtelijke dochter had, de kunstenares Delphine Boël, die hij nooit wilde erkennen – al heeft hij ook nooit gezegd dat ze níet zijn dochter was.”

In België hebben politici weinig vertrouwen in zijn opvolger, zegt De Koning:

“Hij wordt ook wel ‘prins Flater’ genoemd: hij maakte soms blunders, hij komt onhandig over. Hij is heel serieus, een beetje saai misschien en zeker niet zo’n levensgenieter als zijn vader. Maar misschien heeft hij de afgelopen jaren veel bijgeleerd en gaat hij de Belgen positief verrassen.”

Di Rupo heeft ‘respect en begrip’ voor besluit

De Belgische regering heeft ‘respect en begrip’ voor het besluit van koning Albert II om af te treden. Dat heeft premier Elio di Rupo vanavond gezegd, kort nadat Albert in een televisietoespraak zijn besluit bekend had gemaakt.

“Zijn oprechtheid, zijn moed en zijn inzicht bij deze beslissing verdienen onze bewondering.”

Hij sprak van ‘grote dankbaarheid’ voor het werk van Albert als koning. “Door zijn enthousiasme, empathie, humor en intelligentie is hij een voorbeeld geworden.”

Rutte: dankbaar voor vriendschap

Rutte heeft met ‘groot respect’ kennis genomen van het besluit van de Belgische koning Albert om zijn ambt over een paar weken over te dragen aan zijn oudste zoon Filip, meldt persbureau Novum. De koning zette zich steeds in voor de vriendschap tussen België en Nederland, zei Rutte vandaag in een reactie. “Daarvoor zijn we hem dankbaar.”

De toespraak van de Belgische koning markeert volgens Rutte ‘een bijzonder en indrukwekkend moment dat bij velen in België emotie zal oproepen’. “Net als een paar maanden geleden bij ons.”

Rutte sprak namens het kabinet zijn grote bewondering uit voor de manier waarop koning Albert twintig jaar geleden op bijna 60-jarige leeftijd het koningschap op zich nam na het overlijden van zijn broer.

“Het was een zware taak die plotseling op zijn pad kwam en die hij met grote inzet en met steun van koningin Paola heeft vervuld. Zo heeft hij veel voor België betekend. En ook in Nederland hebben we hem leren kennen als een man die grote verantwoordelijkheidszin koppelde aan een warme persoonlijkheid.”