Militaire coup dreigt in Egypte

Anti-Morsi-betogers op het Tahrirplein in Kairo juichen als legerhelikopters overvliegen met de Egyptische vlag. Foto Reuters

In Egypte dreigt een militaire coup als morgen het ultimatum afloopt dat de Egyptische legerleiding president Mohammed Morsi gisteren heeft gesteld. Morsi moet binnen 48 uur een compromis met de oppositie bereiken of het leger komt zelf met ‘een routekaart’ voor de toekomst van Egypte.

Morsi had tot vanmiddag niet persoonlijk gereageerd op het ultimatum. Maar de diensten van de president meldden midden in de nacht op Facebook dat de mededeling van het leger niet is overlegd met de president, en dat „de democratie de enige manier is om onze meningsverschillen op te lossen”.

De legerleiding benadrukte gisteren overigens dat zij zelf geen actieve rol wil spelen. Het leger bestuurde het land sinds 1952, en was aan de macht van 11 februari 2011, toen president Mubarak door straatprotest ten val werd gebracht, tot de verkiezing van Morsi op 30 juni vorig jaar.

In heel Egypte gingen zondag miljoenen mensen de straat op om het vertrek van Morsi te eisen. Gisteren gaf Tamarod, de nieuwe beweging die ontstond rond een handtekeningenactie tegen Morsi, de president 24 uur om af te treden. Zo niet dan zou een campagne van burgerlijke ongehoorzaamheid beginnen.

Naar de reactie van het leger werd al uitgekeken, maar niemand had verwacht dat die zo snel zou komen. In de straten van Kairo waren de woorden van legerleider generaal Al-Sisi snel geïnterpreteerd: het leger zet Morsi buitenspel. Terwijl boven Heliopolis en het Tahrirplein legerhelikopters vlogen met grote Egyptische vlaggen, trokken tienduizenden mensen gisteravond toeterend en juichend de straat op.

„Ik ben nooit gelukkiger geweest”, zegt Hossam Manazily bij het presidentieel paleis in Heliopolis. „Zondag hebben wij bewezen dat wij in de meerderheid zijn in Egypte, niet de fundamentalisten.”

Dat het mogelijk ingrijpen van het leger toch wel een domper zet op het democratisch proces na de val van Mubarak, deert hem niet. „Het land is het afgelopen jaar bergafwaarts gegaan. Egypte kan het zich niet permitteren om nog drie jaar te wachten tot de presidentsverkiezingen.”

Morsi verliest ondertussen snel terrein. Het ministerie van Binnenlandse Zaken, waar de politie onder valt, heeft zich achter de mededeling van het leger geschaard. Sinds zondag zijn al vijf ministers opgestapt. De grootste (ultraconservatieve) salafistische partij, Nour, die tot nu toe geen partij had gekozen, drong gisteren aan op vervroegde presidentsverkiezingen. Verwacht wordt dat beide kampen vandaag de straat op gaan.

Lang niet iedereen in de oppositie is gelukkig met de laatste ontwikkelingen. „Ik weet niet meer wat ik moet denken”, zegt Mona Seif, een prominente activiste die onder het legerbewind actie voerde tegen foltering en willekeurige arrestaties. „Ik begrijp dat mensen een nieuw begin willen. Maar ik word boos als ik zie hoe het leger nu bejubeld wordt na alles wat het ons heeft aangedaan.”