Kortkolom wetenschap

Celinhoud ‘leeft’ ook zonder membraan

Amsterdam. Ook zonder membraan kunnen losse moleculen uit een bacterie ‘tot leven komen’. Normaal gesproken wordt de inhoud van een cel bij elkaar gehouden door een dubbelmembraan van moleculen met een ‘vettige staart’. Maar Nijmeegse chemici ontdekten dat in zoute waterdruppels van een miljardste milliliter klein de afzonderlijke moleculen van de darmbacterie E. coli samenklonteren, als er tenminste polyethyleenglycol – een simpel organisch molecuul – aan toe gevoegd was. Helemáál spontaan was de klontering dus niet. Maar in een membraanloze ‘druppel binnen de druppel’ wordt het DNA van de bacterie afgelezen en vertaald in eiwitten, net zo snel als in een levende bacterie. De chemici hopen dat de zelforganiserende eigenschap van de bacteriemoleculen uitgebuit kan worden om kunstmatige cellen te maken. Ze publiceren deze week in de Proceedings of the National Academy of Sciences. (NRC)

Vulkanen verzakt na bevingen Chili, Japan

Amsterdam. De grote aardbeving voor de kust van Japan in 2011 en die in Chili een jaar eerder hebben geleid tot verzakkingen van vulkanisch actieve gebieden enkele honderden kilometers verderop. Dat blijkt uit twee publicaties in Nature Geoscience (30 juni). Het gaat om verzakkingen van 5 tot 15 centimeter van vulkanische gebieden, in de weken na een grote aardbeving. De verzakte gebieden waren ellipsvormig en soms 15 bij 30 kilometer groot. Volgens beide groepen kunnen de verzakkingen vulkaanuitbarstingen veroorzaken. (NRC)

Genen gevonden voor allergie tegen katten

Amsterdam. Klanten van het gentestbedrijf 23andMe die hun kans op genetische ziekten lieten bepalen, hebben meegewerkt aan een speurtocht naar genvarianten die katten-, en huisstofmijtallergie geven, en hooikoorts. Het resultaat is zondag in Nature Genetics gepubliceerd. Er zijn 16 nieuwe genlokaties gevonden. Het zijn vooral genen die belangrijk zijn voor het activeren en stilleggen van een bepaald type witte bloedcel (TH2-cellen). Ook wordt de (genetische) overlap van allergie met auto-immuunziekten steeds duidelijker. (NRC)