Goed gedrag

Het begint al bij de elektrische tandenborstel. Bij de eerste bzzzz verschuif je ’m vanzelf naar linksboven. De tweede bzzzz naar linksonder. Derde bzzzz rechts. Tot de bzzzz-bzzzz en dan ben je klaar. En zo gaat het de hele dag door. De wekker zegt ‘piep’, de magnetron zegt ‘ping’, de tomtom zegt ‘linksaf’, de agenda zegt ‘vergadering’, de buienradar zegt ‘paraplu’.

Het zijn kleine, handige duwtjes de dag door. Ze besparen je een hoop ellende en laten het leven doeltreffend verlopen. Maar alle duwtjes bij elkaar maken je ook een beetje mindless, een tikje wezenloos.

Geen probleem, zeg je, zo heb je meer ruimte in je hoofd voor belangrijkere zaken. Maar ook die kun je nu aan technologie uitbesteden. Verzekeraars, milieuclubs en belangengroepen zetten zwaar in op technologie die je niet enkel een efficiënter mens maakt, maar ook een beter mens. De keuze uit apps, sites en gadgets is groot. Meer lichaamsbeweging (je vrienden hebben vandaag wél gerend). Bewuster eten (deze vis is oké). Groen vliegen (klik hier voor CO2-compensatie). Minder stroom (schakel automatisch lampen uit). Geen afleiding op kantoor (sluit na kwartier Facebook). Nuchter rijden (anders gaat het alcoholslot erop).

Is daar wat mis mee?

Nee, nee. De goed-gedrag-technologie die over ons wordt uitgesmeerd kan vast het beste in ons boven halen. Ik bedoel: wat is er mis met een auto die niet start als je er te uitgeput uitziet?

Maar automatismen hebben bijwerkingen. Kijk naar de overschrijvingen naar goede doelen die elke maand vanzelf gaan. Goed idee, anders gaat Artsen zonder Grenzen failliet aan vergeetachtigheid. Maar de keerzijde is dat ik me op straat nooit meer zielige kinderen onder mijn neus laat duwen. Want ik heb het geregeld.

Is dat dan beter? Dat ik me bij voorbaat niet wil laten raken door een foto of gesprek? En waarom geef ik dan wel aan die collectant aan de deur voor dat onnozele doel?

Het appje dat je naar die leuke fair tradezaak stuurt is nuttig, maar vraagt je niet of je wel nieuwe kleren nodig hebt. De spaarstand op je laptop leert je niet op stroomverbruik te letten. ‘Ethische technologie’ is een hulpmiddel, geen goede daad zelf. Bedenk, als er weer met veel bombarie een nu-maken-we-de-wereld-beter-app wordt gepresenteerd: je smartphone is geen moreel kompas.

Carola Houtekamer schrijft elke week op deze plek over technologie