Debat Noors staatsfonds raakt Nederland

De Noorse conservatieven zinspelen op splitsing van het rijke staatsfonds. Dat kan voor Nederlandse be- drijven gevolgen hebben.

Noorwegen prijkt steevast hoog op lijstjes van de rijkste landen van de wereld. Zijn natuurlijke rijkdom (olie en gas) heeft er in amper drie decennia voor gezorgd, dat het beleggingsfonds van de Noorse overheid een vermogen heeft opgebouwd van meer dan 700 miljard euro.

De conservatieve oppositie wil het fonds reorganiseren en dat kan gevolgen hebben voor Nederlandse bedrijven waarin het belangen heeft.

Met het geld van de oliewinning heeft de Noorwegen het beleggingsfonds Government Pension Fund Global opgericht. Het is volgens de denktank ‘Studying Sovereign Wealth Funds’ het machtigste overheidsbeleggingsfonds ter wereld.

Het Noorse staatsfonds investeert in buitenlandse ondernemingen. In zijn portofolio zitten 61 Nederlandse bedrijven, waaronder Ziggo, Heineken, Philips en TomTom. Gemiddeld gaat het daarbij om belangen van zo’n 2,5 procent.

De Noorse conservatieven hebben het beleggingfonds tot inzet gemaakt van de verkiezingen in september. Zij willen het fonds structureel veranderen. „Het fonds heeft goed gewerkt in het verleden, maar de vraag blijft of dit de beste oplossing is voor de toekomst van Noorwegen. Een splitsing in twee fondsen is een optie”, zegt Jan Torre Sanne van de Noorse conservatieven in een reactie tegen de Britse zakenkrant Financial Times.

„Het is moeilijk in te schatten wat de gevolgen zullen zijn van een splitsing, maar het beleggingsfonds heeft al aangegeven dat het meer wil gaan investeren in opkomende markten. Dat kan misschien een geleidelijke afbouw van hun Nederlandse investeringen betekenen”, zegt André Brouwers, directeur van het Beleggingsinstituut.

De Noren zullen zo’n grote verandering niet onmiddellijk doorvoeren, verwacht Brouwers, want dat zou het fonds zelf in de problemen kunnen brengen. „Wanneer ze dat wel doen, dan zullen de Nederlandse bedrijven waarin het fonds actief is, op zoek moeten naar nieuwe investeerders.”

Op dit moment zitten de Noorse conservatieven in de oppositie. Het land wordt geregeerd door een rood-groene coalitie onder de leiding van de sociaal-democraat Jens Stoltenberg. Volgens een recente peiling raakt hij bij de verkiezingen zijn meerderheid kwijt aan de conservatieven en de liberalen.

De binnenlandse politieke dimensie maakt het extra lastig de uitkomst van het door de conservatieven aangezwengelde debat over het staatsfonds te voorspellen, zegt Brouwers.

„Uit het verleden leren we wel dat grote bedrijven geen hinder ondervinden, wanneer het Noorse fonds zijn aandelen verkoopt. Zo heeft het fonds zijn aandelen van het Amerikaanse supermarktenconcern Walmart plots verkocht wegens ethische redenen, maar op de beurs waren de gevolgen nihil voor de keten”, zegt Joost Driessen, hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg. Directe problemen voor Nederlandse ondernemingen verwacht hij niet.