Welnee, hij verdient juist veel te weinig

Als staatssecretaris Dekker kwaliteit wil, moeten uitzonderlijke prestaties toch ook worden beloond, aldus Reinier Kist.

Matthijs van Nieuwkerk is een kleine miljoen euro waard op de vrije markt. Erland Galjaard, de programmadirecteur van RTL, probeert de presentator van De Wereld Draait Door al jaren naar zijn zender te lokken. In maart deed hij in een interview zijn laatste bod. „Net geen miljoen”, zou Van Nieuwkerk bij RTL verdienen.

Grote kans dat de twee nu aan het onderhandelen zijn. Van Nieuwkerk hintte in januari op een overstap naar de commerciëlen als het kabinet zou besluiten dat niemand bij de publieke omroep boven de Balkenendenorm mag verdienen. Dat besluit komt nu heel dichtbij. Staatsecretaris Sander Dekker (Media, VVD) stelde vorige week dat de salarissen van ‘unieke talenten’ bij de publieke omroep „nog deze kabinetsperiode” verlaagd zullen worden naar een ministerssalaris van 144.000 euro.

Realiseert de staatsecretaris zich niet dat de VARA Van Nieuwkerk al voor een prikkie heeft? Naar verluidt verdient hij ruim 500.000 euro. Als RTL bereid is een miljoen voor hem neer te leggen, kun je ervan uitgaan dat hij meer oplevert aan kijkcijfers en dus reclame-inkomsten. Staatsecretaris Dekker zou het tegenoverstelde moeten zeggen: Van Nieuwkerk moet niet minder, maar méér verdienen.

Dezelfde Dekker stelt in zowat elk interview dat hij het budget voor de omroepen wil verdelen op basis van kwaliteit. Als hij kwaliteit wil, dan vindt hij toch zeker ook dat uitzonderlijke prestaties beloond moeten worden? Waarom pleit hij dan voor een inkomstenplafond voor de grootste tv-talenten?

Maar Dekker is een sluw mannetje. Hij doet in hetzelfde interview een „moreel appèl” op toppresentatoren om alvast hun salaris in te leveren. Onnodig natuurlijk, want hij kondigt tegelijk aan dat salaris toch af te gaan afpakken. Maar dat appèl verraadt wel zijn snode plannetje. Het hele interview – voorpagina Telegraaf – is een poging de bezuinigingen op de publieke omroep te framen als morele strijd tegen graaiers.

Zolang de Telegraaflezer de Publieke Omroep associeert met graaiende toppresentatoren, zullen zij de bezuinigingen die hij wil doorvoeren toejuichen. Krijgt die Van Nieuwkerk een half miljoen? Dan kan er dus best bezuinigd worden op dat linkse gajus in Hilversum.

Maar wacht even. Hoeveel presentatoren verdienen er bij de publieke omroep eigenlijk boven de Balkenendenorm? Dat zijn er negen. Zij verdienen bij elkaar 2,9 miljoen euro. Als je hun verzamelde loon niet meer uitbetaalt, levert dat in één procent op van de 300 miljoen euro bezuinigingen die door Rutte I en II voor de komende periode zijn afgesproken. Niet meegerekend: het inkomstenverlies dat de omroepen moeten incasseren door het vertrek van hun kijkcijferkanonnen.

Die toppresentatoren zijn geen graaiers. Het zijn goedzakken die bij hun clubje blijven terwijl ze bij RTL of SBS meer kunnen verdienen.

De vraag die Dekker wél zou moeten stellen is waarom zijn ministerie überhaupt betaalt voor programma’s die het prima zonder subsidie kunnen redden, zoals De Wereld Draait Door. Dat moet veranderen. Als Dekker lef zou hebben, heft hij de publieke omroep op (de ontzuiling begon vijftig jaar geleden, maar wij zitten nog steeds met een verzuild publiek bestel), en subsidieert hij voortaan alleen nog maar afzonderlijke programma’s.

Documentaires, verantwoorde kinder-tv, educatie. Nieuws en actualiteiten kunnen ook bij de commerciëlen worden ondergebracht, als ze er maar subsidie per programma voor krijgen. Dat de NOS gesubsidieerd wordt, is concurrentievervalsing voor andere nieuwsmedia. Dit stukje is ook niet getikt met belastinggeld.

Reinier Kist is redacteur van nrc.next.