'Poolse weg veiliger dan Nederlandse'

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

De aanleiding

In een artikel met de kop Nederlandse weg onveiliger dan Oost-Europese schreef De Telegraaf vorige week dinsdag op zijn website dat Nederland „zijn vooraanstaande positie van verkeersveilig land” kwijtraakt. Volgens het artikel is Nederland hierop gezakt naar de 24e positie, „we moeten zelfs Polen, Estland, Servië, Hongarije, Bulgarije en Slovenië voor ons dulden”. Dat zou blijken uit „de nieuwste cijfers over verkeersslachtoffers” waarin landen in Europa met elkaar worden vergeleken.

In het artikel zegt Patrick Rugebregt, woordvoerder van Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV), niet te schrikken van de recente cijfers. „Het is gewoon zo dat wij het al goed doen en dat het voor ons moeilijker is nog beter te scoren; het afgelopen jaar vielen er 650 doden tegenover 661 in 2010.” In andere landen is volgens Rugebregt meer winst te boeken „en daarom zie je die ook hoog in de lijst staan. Maar ik kan niet ontkennen dat wij te maken hebben met een pas op de plaats en dat nieuwe maatregelen nodig zijn om weer te stijgen op de veiligheidsladder”.

Zijn de Nederlandse wegen onveiliger dan de Oost-Europese?

Waar is het op gebaseerd?

De Telegraaf noemt geen duidelijke bron voor de cijfers. We bellen met de geciteerde Patrick Rugebregt van SWOV. De krant baseert zich volgens hem op een vorige week gepubliceerd rapport van de European Transport Safety Council (ETSC). Het rapport is een jaarlijkse vergelijking naar de verkeersveiligheid in EU-landen aangevuld met Israël, Noorwegen en Zwitserland. De ETSC maakt voor het onderzoek gebruikt overheidsstatistieken en geldt als een betrouwbare bron, zegt Rugebregt.

En, klopt het?

De kop van het artikel klopt niet. Nederlandse wegen zijn niet onveiliger dan Oost-Europese wegen, ze zijn volgens het ETSC-rapport juist veiliger dan in veel andere landen. Gemeten naar verkeersdoden per miljoen inwoners scoorde Nederland met 39 doden in 2012 een achtste plaats, achter Malta (22), Groot-Brittannië (28), Noorwegen (30), Zweden (30), Denemarken (31), Israël (33) en Noord-Ierland (35). Waarbij Malta eigenlijk niet meetelt: de cijfers fluctueren sterk vanwege het lage inwonertal .

Gemeten naar doden per kilometer haalde Nederland met 5 doden per miljard kilometer een zesde plaats, achter Zweden (4), Noord-Ierland (4), Groot-Brittannië (4), Noorwegen (5) en Finland (5). In Polen vallen jaarlijks viermaal zoveel doden: 21 per miljard kilometer.

Wat wel klopt is dat de verkeersveiligheid – doden per miljoen inwoners – in Nederland tussen 2010 en 2012 relatief minder is verbeterd dan in andere landen. Nederland scoort hierop niet de 24ste positie, zoals De Telegraaf schrijft, maar een 26ste van de 31 landen. Het aantal doden per gereden kilometer steeg met 2 procent, terwijl het EU-gemiddelde juist met 11 procent afnam. Onduidelijk is volgens het ETSC-rapport waarom het dodental in Nederland, evenals in Zweden, niet verder daalt.

Jarenlang behoorde Nederland tot de drie verkeersveiligste landen van Europa, de zogenoemde SUN-landen (Sweden, United Kingdom, the Netherlands). Nederland wist door invoering van de gordel, de helm en de alcohollimiet het aantal verkeersdoden sinds de piek van 3.200 in 1972 terug te brengen tot 640 in 2012. Maar nu lijkt Nederland die voortrekkersrol dus kwijt te raken. En dat geeft te denken, zegt Rugebregt. „Het dodental stagneert, na jaren van daling, en hoe dat kan weten we niet. Dat is reden tot zorg.”

Opvallend detail uit het ETSC-rapport: vrouwen zijn veel minder vaak verkeersslachtoffer dan mannen, ook wanneer je meerekent dat vrouwen minder reizen. Vrouwen vertonen volgens de ETSC minder gevaarlijk rijgedrag. ‘Als alle EU-burgers zouden rijden als een vrouw’, aldus het rapport, ‘dan zou het aantal verkeersdoden in de hele EU 20 procent lager liggen dan nu in de SUN-landen’.

Nederlandse wegen zijn onveiliger dan Oost-Europese, schreef De Telegraaf op zijn website. De krant baseert zich op een Europees rapport naar verkeersveiligheid waaruit blijkt dat de Nederlandse verkeersveiligheid relatief minder sterk is verbeterd dan in andere landen, waaronder Oost-Europese. Maar in absolute zin is de verkeersveiligheid in Nederland nog altijd veel beter dan in Oost-Europa. We beoordelen de bewering daarom als onwaar.