Mazelen krijg je van de Here

De ‘Biblebelt’ kampt met een mazelenepidemie RIVM verwacht dat het aantal slachtoffers in de streng christelijk dorpen groeit Sinds vorige week zijn er 161 kinderen ziek, vijf liggen er in het ziekenhuis.

Correspondent Oost-Nederland

Janny ter Harmsel (34) uit Rijssen weet het zeker. Haar zoon Gerrit-Jan, anderhalf jaar oud, wordt niet ingeënt tegen mazelen. Nu niet, nooit niet. Uitbraak of geen uitbraak. „Als hij de ziekte krijgt, dan krijgt hij de ziekte. Er staat er één boven ons en die stuurt alles.” Ze bedoelt God. „Tegenslag komt van de Here. Die zullen wij moeten ondergaan.”

Moeder en zoon, gereformeerd, horen tot de ruim 12 procent van de inwoners van Rijssen-Holten die niet is gevaccineerd tegen mazelen, de bof en rode hond (de zogeheten BMR-vaccinatie). De Overijsselse gemeente is er een van de 29 met een vaccinatiegraad beneden de 90 procent.

In deze gemeenten krijgen ouders van baby’s tussen een half jaar en een jaar binnenkort een oproep voor een extra vaccinatie tegen mazelen. Kinderen tussen twaalf en veertien maanden worden opgeroepen voor een vervroegde vaccinatie. Normaal gesproken worden kinderen pas in de veertiende maand en in het negende jaar ingeënt tegen deze besmettelijke virusziekte, als onderdeel van het Rijksvaccinatieprogramma.

Minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD) heeft de extra maatregelen begin deze week bekendgemaakt. De verwachting is dat het virus zich de komende tijd verder verspreidt. Ze wil de kinderen met een verhoogd risico op besmetting daarom vervroegd vaccinatie aanbieden.

De ziekte waart rond in de Biblebelt, waar veel reformatorische gezinnen wonen en kinderen uit religieuze overtuiging niet zijn gevaccineerd. De ‘gordel’ strekt zich uit van Zeeland tot in delen van Overijssel.

Sinds eind mei zijn bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) 161 ziektegevallen geregistreerd. Er komen elke dag meldingen bij. Inmiddels liggen er ook vijf kinderen in het ziekenhuis. Het werkelijke aantal zieken ligt waarschijnlijk hoger. Niet iedereen gaat met een ziek kind naar de huisarts. „Vaak heb je te maken met grote reformatorische gezinnen waar ouders de ziekte kennen en niet meteen naar de dokter lopen”, zegt Nynke Nutma, arts infectieziektebestrijding bij de GGD.

Deze gezondheidsdienst kent inmiddels 55 ziektegevallen. In Rivierenland liggen vier gemeenten met een lage vaccinatiegraad: Geldermalsen, Neerijnen, Neder-Betuwe en Zaltbommel. „Wij zijn er al drie weken druk mee”, zegt Nutma. Zo zijn er vragen van bezorgde ouders en verzoeken om oudere kinderen (alsnog) te vaccineren.

Lege klaslokalen

Bij de reformatorische basisschool Dominee Gisbertus Voetius in Andel zitten meer dan vijftig van de 225 leerlingen ziek thuis, de meesten vermoedelijk met mazelen. De aanblik van de gedeeltelijk lege klaslokalen is „best aangrijpend”, zegt directeur Wim Heenck.

Een van de leerlingen is zo ziek dat hij of zij – de directeur wil geslacht en leeftijd niet bekendmaken – afgelopen weekeinde moest worden opgenomen in een ziekenhuis. Inmiddels is hij of zij een van de vijf.

Mazelen kunnen gevaarlijk zijn. Soms krijgen patiënten oor- of longontsteking, in een enkel geval hersenontsteking. Een op de duizend patiënten overlijdt.

De school doet er alles aan om besmetting te voorkomen: handen wassen, opletten met hoesten en niezen. „Maar je kunt het bijna niet voorkomen”, heeft Heenck gemerkt. Mazelen is zeer besmettelijk.

Wie navraag doet in het christelijke Rijssen, merkt dat de meeste ouders hun kinderen hebben laten inenten. Zelfs mensen die zichzelf omschrijven als streng gelovig, die grote gezinnen hebben waarin vrouwen alleen rokken dragen, die geen televisie in huis dulden en op zondag twee keer naar de kerk gaan. Twee moeders – zij willen niet met hun naam in de krant – stellen dat ook „de middelen om ziektes te voorkomen door God zijn gegeven” en hebben daarom hun kinderen tegen bijna alles laten inenten. „Iedereen maakt daarin een eigen keuze”, zegt een van de moeders. „Nogal opgeblazen”, noemt ze het „hele gedoe” rondom de mazelen. „Zo lijkt het net of reformatorische ouders niet goed voor hun kinderen zorgen. En dat doen wij zeker wel.”