Mark, Superman onder de centralebankiers

Vandaag begint Mark Carney als nieuwe baas van de Britse centrale bank. Zijn vier probleemdossiers.

Hij wordt door de Britse pers binnengehaald als „een Superman” (The Sunday Times), een „nieuw gezicht dat een nieuw beleid” zal voeren bij de Bank of England (The Times). Een man die „een gouden kans heeft het Verenigd Koninkrijk te redden” (The Daily Telegraph) en wiens komst „het begin aankondigt van een belangrijke opfrissing” (Daily Mail).

De verwachtingen zijn dus hooggespannen bij het aantreden vandaag van de Canadees Mark Carney (48) als gouverneur van de Bank of England. Hij moet zowel prijsstabiliteit garanderen – als gouverneur leidt hij het panel dat het rentetarief vaststelt –, als de stilgevallen Britse economie doen opleven. En de regering heeft regulering terug ondergebracht bij de centrale bank, en Carney is daarvoor verantwoordelijk.

Kan hij aan de hoge verwachtingen voldoen?

1Welk land treft Mark Carney aan?

„De gouverneur van de Bank of England is machtig, maar het aantal de instrumenten dat hij tot zijn beschikking heeft, is beperkt”, meent Philip Shaw, hoofdeconoom van investeringsbank Investec. Hij wijst erop dat Carney begint op een moment „dat moeilijker had kunnen zijn” met „enkele tekens van groei”. „De risico’s van de eurozone zijn minder, en het Verenigd Koninkrijk is nu een paar jaar gewend aan fiscale consolidatie.”

„Hij erft een economie die enige vaart kent – het VK had een goed tweede kwartaal”, zegt Chris Williamson, econoom bij onderzoeksbureau Markit. „Maar de inkomens stijgen niet en de inflatie wel. Dat heeft gevolgen voor het consumentenvertrouwen. De situatie in de eurozone blijft zorgelijk.”

„De economie is er beter aan toe dan toen Carney in november werd benoemd”, ziet sir John Gieve, voormalig plaatsvervangend gouverneur van de Bank of England. „Toen werd er gesproken over een mogelijke triple dip-recessie, nu over bescheiden groei. Zijn timing is goed: de krachten gaan de goede kant op.”

2Wat moet Carney als eerste doen?

Carney zal verschillende monetaire hefbomen moeten gebruiken, zegt Shaw. „We verwachten dat hij instemt met quantitative easing (QE), het bijdrukken van geld. En enig anticiperend gidswerk, forward guidance, zou ook kunnen helpen.” Daarbij bedoelt de econoom dat Carney de markten zal voorbereiden op naderende veranderingen in het monetair beleid. De Britse consument moet daardoor inzien dat de inflatie niet zal stijgen, waardoor ze gaan uitgeven. Garanties kan de nieuwe gouverneur niet geven, „maar een richtsnoer kan hij wel bieden”.

Williamson: „De Bank of England is weer verantwoordelijk voor regulering. Hij zal moeten uitzoeken waarom de sector niet werkt: er wordt nog onvoldoende aan het midden- en kleinbedrijf en aan particulieren geleend. De banksector is de belangrijkste oorzaak voor de malaise waarin we verkeren. Maar Carney komt uit de bankwereld, en kent de sector beter dan Mervyn King. Dus ik ben optimistisch.”

Gieve: „Ik verwacht iets nieuws op het beleidsfront. Carney heeft gezegd voorstander te zijn van ‘forward guidance’. De argumenten voor meer monetaire versoepeling of het verlagen van de rentetarieven, worden zwakker. Persoonlijk twijfel ik aan het kopen van meer staatspapieren. Maar er is meer manoeuvreerruimte gekomen.”

„Carney heeft ook meer ruimte om het reguleringsbeleid van de centrale bank te beïnvloeden. King pushte het aanhouden van hogere kredietratio’s en voor het versnellen van de invoering daarvan. Dat kan een ontmoedigend effect op lenen hebben gehad.”

3Wat moet Carney laten?

Shaw: „Ik ben minder overtuigd over het koppelen van monetair beleid aan tussentijdse variabelen als werkloosheidscijfers. De Fed, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, doet dat, en het mag in de VS werken, maar hier is het minder effectief, omdat Britse arbeidsmarkt een onbetrouwbare indicator is. De vraag blijft: hoe kan de werkloosheid dalen, terwijl economie min of meer stilligt?”

Het ontbrekende puzzelstukje is volgens Shaw het midden- en kleinbedrijf. De oplossing zou een vorm van kredietverlening zijn. „Maar is dat aan de gouverneur van de Bank of England of aan de regering?”

Williamson: „Monetaire versoepeling heeft zijn tijd gehad. Ik verwacht dat hij daarvan afstapt, en kijkt naar andere maatregelen om groei te stimuleren.”

Gieve: „De Bank of England heeft niet álles verkeerd gedaan, dus er moet geen uitverkoop van beleid worden gehouden. En hij moet oppassen voor de bekende boemerang van de Britse media. Wat hij zegt zal belangrijk zijn, hij is dé belangrijkste speler. Maar hij kan niet met een toverstafje zwaaien om alles te veranderen.”

4Zal Carney de Bank of England anders leiden dan King?

Williamson: „Carney zal het beleid begrijpelijker maken, zodat men vertouwen krijgt in de beslissingen van de Bank of England. Hij zal de Britten onderwijzen in wat de bank van plan is, wat de risico’s zijn, en wanneer er beslissingen zullen worden genomen. Bijvoorbeeld door werkloosheidscijfers als indicator te gebruiken. Dat is niet perfect, maar wel transparant.”

Gieve: „Ik verwacht dat hij mediavriendelijker zal zijn, opgewekter in toon. Dat hoorde je al bij de hoorzittingen voor zijn benoeming in november toen hij zei: „Er is genoeg dat we kunnen doen.”