Egypte heeft chaos nodig

President Mohammed Morsi is een jaar aan de macht Miljoenen Egyptenaren zijn de straat opgegaan om zijn aftreden te eisen, want verandering in het land blijft uit „Deze keer is het hele volk tegen Morsi”

Het Tahrirplein gisteren in Kairo, vol met demonstranten die protesteren voor het aftreden van president Morsi. Foto Reuters

correspondent Egypte

Miljoenen Egyptenaren zijn gisteren de straat opgegaan om het ontslag van president Morsi te eisen. Een bron bij het leger omschreef het tegen persbureau AFP als „de grootste betoging in de geschiedenis van Egypte”.

Hoewel de marsen maar mondjesmaat op gang kwamen, was tegen de late namiddag bij het presidentieel paleis in Heliopolis een menigte samengestroomd die duidelijk nog groter was dan tijdens de betogingen tegen de grondwet eind vorig jaar. Ondertussen liep ook het Tahrirplein, waar tweeënhalf jaar geleden Morsi’s voorganger Hosni Mubarak ten val werd gebracht, overvol.

Politie en leger waren nergens te bespeuren, behalve in de vorm van helikopters die boven de menigte cirkelden, tot genoegen van veel anti-Morsi-betogers die in het leger een bondgenoot zien in hun strijd tegen de regerende Moslimbroederschap.

Bij het paleis bestond de menige grotendeels uit wat in Kairo vaak als ‘feloel’ wordt omschreven: welgestelde, goed geklede mensen die tijdens de revolutie van 2011 voor een groot deel achter Mubarak stonden.

Sinds het protest rond de grondwet zitten zij in een soms ongemakkelijke alliantie met de oorspronkelijke activisten van het Tahrirplein tegen wat wordt gezien als een dictatuur van de Moslimbroederschap. Het verschil is wel dat Morsi democratisch werd verkozen.

„Deze keer is het hele volk tegen Morsi”, zegt demonstrant Ahmed Famy bij het paleis. „We blijven hier protesteren tot hij vertrekt. Morsi is niet de president van alle Egyptenaren, alleen die van de Moslimbroederschap”, zegt zijn vriend Ali Aififi.

Beide mannen hopen op een interventie van het leger om Morsi af te zetten. Maar daarvoor is eerst chaos nodig. Ze zijn er gerust op dat die er komt. „De Moslimbroederschap gaat dit nooit tolereren. Ze gaan ons gegarandeerd aanvallen”, zegt Afifi. „Wij zijn niet gewelddadig, zij zijn dat wel”, voegt Famy eraan toe.

Niet iedereen ziet een tussenkomst van het leger zitten. Veel activisten van het Tahrirplein hebben een groot deel van 2011 en 2012 doorgebracht met strijden tegen de militaire dictatuur en haar uitwassen.

‘Tijd voor onze generatie’

„Het is de jeugd die voor de revolutie heeft gevochten maar hij is gestolen door oude mannen. Wij willen niet door het leger bestuurd worden, Het is tijd dat onze generatie aan de beurt komt”, zegt Andrew Waguih bij het begin van een mars die zich omschrijft als ‘anti-Morsi, anti-leger en anti-feloel’.

Maar Morsi is toch wel de prioriteit. „Ja, wij zijn zowel tegen het leger als tegen Morsi”, zegt Samaha El-Adil, een jonge vrouw in dezelfde mars. „Maar wij willen eerst Morsi weg, hopelijk zonder bloedvergieten. Met het leger rekenen we later wel af.”

Een paar kilometer verderop, bij de Raba’a al-Adawiya-moskee steekt de pro-Morsi-betoging schril af bij de luid roepende en toeterende massa bij het paleis. Het avondgebed is aangebroken en iedereen is aan het bidden.

Om bij de eigenlijke betoging te komen moet men voorbij het ene veiligheidscordon na het andere. Honderden mannen van de nieuwe veiligheidsdiensten paraderen in militaire stijl en onder het roepen van ‘Allahu Akhbar’. Ze zijn voorlopig alleen nog gewapend met stokken, helmen en schilden. Maar ze zijn bijzonder gedisciplineerd en vastberaden.

„Wij staan klaar voor alles wat de andere kant voor ons in petto heeft”, zegt Hassan, in het zwart gekleed en met een motorhelm op. „Zij zijn de terroristen, niet wij.”

De pro-Morsi-betoging oogt klein, kleiner in ieder geval dan een vergelijkbare betoging twee vrijdagen geleden. Naar verluidt was hij aanvankelijk groter maar zijn veel mensen vertrokken omdat partijhoofdkwartieren buiten Kairo werden belegerd. Gisteravond werd het hoofdkwartier van de partij in Moqattam in Kairo belaagd door betogers gewapend met Molotov-cocktails. Ook in Beni Suef ten zuiden van Kairo werd een kantoor van de Moslimbroeders aangevallen. In Opper-Egypte zouden vier doden zijn gevallen.

„Nee, wij zijn niet bang. We zijn vastberaden”, zegt Mahmoud Hamamy, een lid van de Shura, de eerste kamer van het parlement. Hamamy zegt niet te begrijpen wat het andere kamp wilt. „President Morsi heeft al zoveel concessies gedaan.”