Ongekroonde koning van goede doelen

Novamedia, het bedrijf achter de Postcode Loterij, is in grootte de derde particuliere donor van goede doelen ter wereld. Directeur Boudewijn Poelmann vreest voor die positie als onlinegokken wordt gelegaliseerd, zoals het kabinet wil.

Nederland, Amsterdam, 11-06-2013 foto: Bram Budel. Boudewijn Poelmann directeur van de postcode loterij in het callcenter van de loterij.
Nederland, Amsterdam, 11-06-2013 foto: Bram Budel. Boudewijn Poelmann directeur van de postcode loterij in het callcenter van de loterij. Bram Budel

Ergens halverwege het interview worden er nieuwe drankjes op tafel gezet, waaronder een blikje cola met een kleine afbeelding van een witte ijsbeer. „Coca-Cola gaat ijsberen redden, zie ik nu opeens”, zegt Boudewijn Poelmann, die het blikje met gefronste blik oppakt. Hij leest de tekst hardop voor. „Help hun leefgebieden te beschermen. Nou, ik ben benieuwd hoe ze dat gaan doen. Oh, wacht even, dat is een tekst van het Wereld Natuur Fonds. Dat klinkt al beter. Over vijf jaar is er geen ijs meer in de zomer, wisten jullie dat? Waar die beesten dan leven wil ik nog wel eens zien.”

Betrokkenheid bij dierenleed is maar één van Poelmanns emoties. Hij is de ongekroonde koning van goededoelenland. De Postcode Loterij, door hem bedacht en opgericht, haalt jaarlijks zo’n 600 miljoen euro op en geeft de helft aan maatschappelijke doelen weg – van natuurbescherming tot leesprojecten voor allochtone kinderen. Ook de VriendenLoterij en BankGiro Loterij die door hem worden bestuurd, leveren jaarlijks meer dan 100 miljoen op. Het maakt Novamedia, het bedrijf achter de loterijen, in grootte de derde particuliere donor ter wereld.

De invloed reikt tot ver over de grens. Novamedia zit achter loterijen in Engeland en Zweden; de jaarrekening meldt inactieve dochterfirma’s in Oezbekistan, Rwanda en Cyprus. Rafael Nadal, oud-president Bill Clinton en oud-premier Tony Blair zijn ambassadeur van de Postcode Loterij. „Gracias a mis amigos de united postcode lotteries”, twitterde tennisster Nadal (4,5 miljoen volgers) vorig jaar bij de opening van een jeugdsportpark in Madrid.

Behalve de koning van het gravel kan Poelmann ook de koning van Nederland tot zijn netwerk rekenen. Aan een van de wanden in zijn werkkamer in een statig pand aan de Amsterdamse Van Eeghenstraat nabij het Vondelpark, hangt een foto van Willem-Alexander. Deze luistert, zo te zien, aandachtig naar Poelmann. Willem-Alexander en Máxima zijn beschermheer en beschermvrouw van het Oranje Fonds. Dat ontvangt 15 miljoen euro per jaar van de Postcode Loterij en is daarmee een van de grootste begunstigden.

Poelmann was bij de inhuldiging in de Nieuwe Kerk en de receptie in het Paleis. Tevens sponsorde de Postcode Loterij activiteiten tijdens de inhuldiging van de koning op 30 april, zoals het Droomboek voor de koning (à 5 miljoen), en festiviteiten op het Museumplein (à 1 miljoen).

Dat lijkt te duiden op een grote Oranjeliefde van uw kant?

„Nee hoor, er is gewoon bij ons aangeklopt door het Nationaal Comité Inhuldiging en de burgemeester van Amsterdam. Van der Laan zei: ‘Jeetje, we krijgen tussen de 800.000 en 1 miljoen mensen extra die dag in de stad. Dat trekken wij gewoon niet, want we hebben niet de capaciteit om dat allemaal te regelen. Kun je ons helpen?’ Nou, waarom niet? Ook pasten sommige dingen erg bij de Postcode Loterij. Neem zo’n Droomboek. Dromen van mensen gaan toch over een betere wereld, dat past echt bij de loterij.”

Waarom krijgt het Oranje Fonds jaarlijks 15 miljoen euro?

„Het Oranje Fonds is bezig met sociale cohesie. Een naar woord overigens, omdat het de mens zo reduceert tot zo’n ding. Ik heb het liever over de kleurrijke samenleving. Maar goed, de Postcode Loterij is ook met sociale activiteiten bezig.”

Constantijn en Laurentien ontplooien veel sociale en culturele activiteiten met geld van de loterijen. Máxima en Laurentien traden op tijdens uw Goed Geld Gala’s. Riskeert het Oranjehuis niet afhankelijk te worden van u en uw loterijen?

„Nee, het is gewoon toeval dat die twee werelden samenkomen. Goede doelen zoeken altijd een ambassadeur die hun initiatieven een gezicht geeft. Anderzijds is er bij het Huis van Oranje al lange tijd behoefte mee te werken aan goede doelen. Dat zijn aparte, eigen motivaties en stromen, die op een borrel wel eens samenkomen. In een klein land lijkt er dan al snel wat aan de hand. Maar dat valt wel mee hoor.”

Toch lijkt het goededoelenevangelie van de Oranjes erg op dat van u. Bent u daarin niet de dominante partij?

„Nou, dat is maar de vraag. Wij hebben niet verzonnen dat er een inhuldiging zou komen. Daarin bepalen wij niet, maar volgen wij.”

Hoe staat u persoonlijk tegenover het Koningshuis?

„U kunt ook vragen wat ik van Ferrari vind, wat interesseert u dat nou? Ik heb die loterijen echt niet opgericht voor het Oranjehuis. Ik ben overigens zeker geen republikein.”

Ondanks het enorme succes van zijn loterijen, heeft de ondernemer ook zorgen. Het kabinet is van plan om het gokwezen te liberaliseren. Onlinegokken wordt gelegaliseerd en de vergunning voor loterijen wordt vanaf 2015 niet meer onderhands gegund, maar ‘transparant’. Poelmann vreest voor de positie van de loterijen en daarmee de goede doelen.

U bent bang dat de loterijen door onlinegokken spelers verliezen?

„Ja, want de kansspeleuro wordt maar één keer uitgegeven. Het kabinet moet zich realiseren dat de concurrentie op internet plaatsvindt op het totale percentage aan prijzen. De aanbieders met de hoogste prijzenpercentages winnen. Omdat die buitenlandse partijen niets aan goede doelen hoeven af te dragen, zoals wij, winnen zij altijd. Zij zouden ook tot afdracht aan goede doelen moeten worden verplicht, en dan net zoals wij de helft van de inleg.”

Vindt u dat het kabinet jullie daarom eerder een vergunning voor internet moet geven dan buitenlandse concurrenten zoals Pokerstars en Ladbrokes?

„Natuurlijk. We hebben een aardige achterstand opgelopen op de commerciële aanbieders van buiten, omdat wij vanwege onze vergunning niets online konden doen. Buitenlandse partijen hadden het voordeel dat ze gewoon op de Nederlandse markt actief konden zijn met websites en reclame. Waarom zouden zij met een voorsprong mogen beginnen? Het kabinetsplan is om onlinegokken per 1 januari 2015 te reguleren. Ik vind dat wij een jaar eerder moeten mogen beginnen.”

Wat willen de loterijen zelf on-

line aanbieden? Poker, sportweddenschappen?

„Sportweddenschappen zouden kunnen. Poker niet. Het moet wel een grapje blijven en pokeraars maken er echt een te serieuze business van. Ik denk dat we met spelletjes moeten beginnen. Ik heb laatst op vakantie Candy Crush gespeeld. Daar raakte ik een beetje verslaafd aan. Ik snap nu beter wat mensen in die internetspelletjes aantrekt.”

De Postcode Loterij lijkt op reclamegebied geregeld de grens op te zoeken. Recent kreeg de loterij twee boetes van enkele tonnen .

„Ja, maar waar gingen die Opta-boetes over? Spammails en het Bel-me-niet Register. Het gaat over vier jaar geleden toen er daarvoor nog helemaal geen regels waren. Wij hebben toen nog gevraagd hoe we dat aan de telefoon moesten zeggen. Maar ze hadden nog geen standaardzin, dus hebben we er zelf een gemaakt. Daarvoor werden we veroordeeld. Ik noem dat oud-Russisch. Zelfs het Rusland van vandaag is niet meer zo. Het is alsof men over een jaar besluit dat door groen rijden niet meer mag en iedereen die het nu doet een boete krijgt. Dat kan toch niet? Wie houdt hier eigenlijk toezicht op de toezichthouders?”

Wat gaat er door u heen als u tijdens uw Goed Geld Gala zo’n 300 miljoen euro weggeeft en voorzitters van de fondsen en kinderen blij met uw cheques zwaaien?

Dat is toch geweldig? Die blije mensen zijn leuk, maar vooral wat ze ermee doen. Je krijgt met mensen te maken die allemaal een passie hebben voor het verbeteren van de wereld of iets goeds doen voor een ander of de natuur beschermen. Dat zijn vaak de interessantste mensen, die hebben een verhaal.”

Heeft u een lievelingsproject?

„Vier jaar geleden zijn de droomprojecten ingesteld. Alle goede doelen die meer dan een miljoen ontvangen dragen verplicht 10 procent af aan de droompot. Die gelden worden besteed aan projecten van de organisaties die aan die pot bijdragen en waarbij out of the box wordt gedacht over wereldverbeteringen. Zo is Stop Aids Now! in Swaziland bezig om te kijken of je, als je alle hiv-positief geteste mensen direct virusremmers geeft, de epidemie kunt stoppen. Ook hebben we bijvoorbeeld alle 2,5 miljoen deelnemers aan de loterij een ledlamp gegeven. Dat haalde de introductie jaren naar voren.”

Dat is toch gewoon klantenbinding, zo’n ledlamp?

„Ja. Is daar wat tegen dan?”

Nou, het klinkt zo ideëel.

„Dat is het ook, we zouden nooit gloeilampen hebben gegeven. Natuurlijk doen we aan klantenbinding, maar wel altijd met iets dat de missie vertelt. We hebben bij de Postcode Loterij ook een ijsprijs voor een woonwijk, dat is dan wel verantwoord ijs van Ben & Jerry’s.”

Is de kracht van de Postcode Loterij dat mensen meedoen, omdat ze bang zijn dat de buren winnen en zij niet?

„Ik heb een achtergrond als marketeer. Naast dat ik een ideëel dromertje ben, weet je als marketeer dat ieder mens zeven basisemoties heeft. Hebzucht is er een van, net zoals jaloezie en angst. Toen we de loterij oprichtten, vonden we het leuk dat mensen niet alleen, maar met een gemeenschap zouden winnen. Veel later is dat door anderen, overigens niet onterecht, vertaald in een angst om niet te winnen als je buren wel winnen.”