Sneeuw onder de wagons kan aangroeien tot brokken ijs

Het Fyra-probleem is nu juridisch geworden: NS en AnsaldoBreda stonden vandaag voor de rechter. Want wie gaat er over het winterweer?

Nederland, Bodegraven, 2 december 2010, Sein tussen het spoor op station Bodegraven NS treinen in de sneeuw sneeuwen dienstregeling van de Nederlandse Spoorwegen sneeuwval sneeuw en barre weersomstandigheden Vertragingen bij de NS NS-stations winters weer passagiers reizigers Winterkou overlast vertraging stopsein Foto; Peter Hilz
Nederland, Bodegraven, 2 december 2010, Sein tussen het spoor op station Bodegraven NS treinen in de sneeuw sneeuwen dienstregeling van de Nederlandse Spoorwegen sneeuwval sneeuw en barre weersomstandigheden Vertragingen bij de NS NS-stations winters weer passagiers reizigers Winterkou overlast vertraging stopsein Foto; Peter Hilz Peter Hilz

Dit citaat is afkomstig van de NS-webpagina ‘Weersinvloeden op het spoor’: „Sneeuw onder de wagons van de trein kan aangroeien tot grote brokken sneeuw en ijs.”

De tekst gaat als volgt verder:

„Op het moment dat de trein gaat rijden of over een wissel rijdt, breken deze brokken ijs los en komen op het spoor of in de wissels terecht. Dit kan problemen met het wissel veroorzaken of zorgen voor schade aan de onderkant van de trein.”

De beschrijving lijkt verdacht veel op wat er gebeurde met de Fyra V250-treinen op 17 januari van dit jaar. Op die strenge winterdag kwamen drie V250-treinstellen beschadigd aan op de eindbestemming. De splinternieuwe treinen hadden butsen en deuken opgelopen als gevolg van brokken ijs die bij hoge snelheid van de trein waren afgevlogen en tegen de onderkant waren gestuiterd. Bij één treinstel schoot zelfs een bodemplaat los, die later ergens langs het spoor werd teruggevonden. Sindsdien rijdt de trein niet meer.

„De opstartproblemen in combinatie met het ontstane veiligheidsrisico door de veroorzaakte schade door ijsblokken tonen aan dat Fyra-V250 op het ogenblik niet voldoet aan wat wij met de fabrikant van Fyra hebben afgesproken”, zei NS-directeur Bert Meerstadt in een persverklaring.

Vandaag, bijna een half jaar later, stonden V250-fabrikant AnsaldoBreda en NS tegenover elkaar in de rechtbank in Utrecht. De NS heeft inmiddels verklaard dat het koopcontract voor zestien gloednieuwe flitstreinen de prullenbank in kan. Al eerder had de Belgische Spoorwegmaatschappij NMBS gesteld dat de V250-treinen ondeugdelijk waren.

AnsaldoBreda protesteert heftig tegen de beslissingen van de NS en NMBS. Volgens de Italianen ligt de schuld niet bij hen, maar bij de twee vervoerders. AnsaldoBreda eist via de rechter inzage in drie technische rapporten waar de NS mee schermt en stelt dat de treinen moeten worden afgenomen. De gebeurtenissen van januari zullen in het geding ongetwijfeld worden besproken.

Volgens de Italianen zijn de problemen in het winterweer namelijk veroorzaakt door „onverantwoordelijk” handelen van NS. „In een bedrijf dat zijn vak verstaat, neem je maatregelen als het sneeuwt’’, zei topman Maurizio Manfellotto in een interview met deze krant. „Dat is niet gebeurd.” Volgens AnsaldoBreda zijn de nieuwe V250’s niet opgenomen in het programma voor wintermaatregelen dat wel voor andere NS-treinen gold.

De Italiaanse verwijten werden in Nederland tot nu toe weggehoond. Misschien heeft Manfellotto toch een punt. Juist deze winter begon de NS aan een „anti-icing programma’’ voor intercity’s, dubbeldekkers en sprinters. Om het aankoeken van ijs tegen te gaan werd in speciaal gebouwde installaties het antivriesmiddel glycol tegen de onderkant van de treinen gespoten. In een recente evaluatie is de NS enthousiast over de nieuwe methode: „Op de treinen waar anti-icing is toegepast is de effectiviteit van het middel opnieuw positief bevonden (beduidend minder aanhechting van sneeuw en ijs).’’

Een woordvoerder van NS bevestigt dat de nieuwe V250-treinen deze winter niet zijn ingespoten met glycol. „AnsaldoBreda heeft geen aanvullende inspecties en/of onderhoudsactiviteiten voorgeschreven in winterse omstandigheden, terwijl zij onder de verkoopovereenkomst wel de verantwoordelijke partij is voor het opstellen van onderhoudsdocumentatie”, stelt hij in een e-mail.

Volgens AnsaldoBreda zijn de treinen voor vertrek bovendien niet sneeuwvrij gemaakt. Dat zou een andere reden voor de problemen zijn.

NS bestrijdt dat. Onderhoudsbedrijf NedTrain heeft zelf besloten „de nodige voorzorgsmaatregelen te nemen”, zegt de NS-woordvoerder. „NedTrain heeft onder andere gebruik gemaakt van hete luchtkanonnen en grote kachels om de V250 te ontdooien.” De treinstellen die op 17 januari beschadigd zijn geraakt, zijn volgens de NS „ zonder sneeuwophopingen – dus in ontdooide toestand – vertrokken”.