In de club zijn ze klaar met Gerard

Xtc is populairder dan ooit en lachgas is weer helemaal terug Vandaag verschijnt nieuw onderzoek naar trends in drugsgebruik Xtc-pillen worden ook zwaarder en dus riskanter

Hoewel Nederland met gevechtstroepen uitrukt, is Mali géén vechtmissie, benadrukten de ministers.
Hoewel Nederland met gevechtstroepen uitrukt, is Mali géén vechtmissie, benadrukten de ministers. Foto AFP

Verslaggever

De eerste keer was vorig jaar, toen ze zestien was, na een feestje in de Melkweg. Ze liep met vrienden naar het Rembrandtplein om te kijken of er nog ‘iets’ open was. Kleine kans, na zessen, maar dat was Lisa (17) even kwijt. „We zaten net helemaal in onze space.”

Haar vader zag het meteen de volgende dag. Toen ze om half negen moest verzamelen voor hockey – niet geslapen – waren haar pupillen ‘kneitergroot’. Ze kreeg een flesje water in handen gedrukt. Soms worden er thuis nog grapjes over gemaakt. Nu gebruikt Lisa eens per twee maanden xtc. Altijd een hele pil, verdeeld in twee keer. Meestal op een feestje in een oude loods of op plekken buiten de stad.

Die pil is er meestal eentje van rond de 180 milligram. Een keer had ze pech en kreeg ze een mindere. „Toen stond ik echt zo van – is dit het nou? Nou doe die andere helft er dan ook maar bij.” Op het hoogtepunt voelt ze meestal een soort rilling over haar rug en benen glijden. Dan wacht ze heel even en neemt ze de tweede helft. „Als je te laat bent, dan komt hij gewoon niet meer aan. Of je wordt chagrijnig.”

Speed doet Lisa niet, maar de meeste van haar vrienden gebruiken het wel. Ghb daarentegen, daar zijn ze helemaal klaar mee. Ook om wat er allemaal in zit: gootsteenontstopper! En het is zo verslavend. „Als iemand het doet, wordt er ook best wel over geroddeld.”

Lisa’s verhaal bevestigt de belangrijkste conclusies uit de Antenne 2013, het vandaag verschenen trendonderzoek naar drugs dat Ton Nabben, hoogleraar criminologie aan de Universiteit van Amsterdam, jaarlijks uitvoert in samenwerking met de Jellinek-kliniek in Amsterdam. xtc-pillen zijn sterker dan ooit, speed is aan een opmars bezig ten koste van coke, lachgas is terug en ghb raakt over zijn hoogtepunt.

Er vallen te vaak mensen om en dat trekt alle aandacht, zegt Nabben. Dus zijn ook de alternatieve clubs in Amsterdam klaar met ‘Gerard’ (ghb) in de zaal. „Elk weekend is er weer iemand die omvalt, ligt te kotsen in de hoek of met zijn kin op de tafel slaat. Trendsetters hebben het er gewoon helemaal mee gehad. Je ziet dat mensen elkaar er onderling op aanspreken. ‘Peter’ (pep – slang voor speed) mag nog mee naar binnen, maar ‘Gerard’ (ghb) is niet meer welkom.”

Ruiger uitgaan

De cijfers laten nu nog anders zien – het aantal ghb-gerelateerde ambulanceritten stijgt al een paar jaar volgens de GGD. Maar Nabben kijkt vooruit. Al twintig jaar doet hij voorspellingen over drugsgebruik in het Amsterdamse uitgaansleven aan de hand van gesprekken met dertig panelleden. Een groep van insiders – portiers, dj’s, feestgangers en programmeurs – gevarieerd in geslacht, leeftijd, muziekstijl en achterban. Drie jaar geleden promoveerde hij op die onderzoeksmethode aan de Universiteit van Amsterdam.

Hij eindigt zijn proefschrift High Amsterdam (2010) met een nieuwe trend: de behoefte om ruiger uit te gaan. Die zet door, blijkt uit het vandaag verschenen rapport. Naar schatting feesten zo’n 5 tot 10.000 mensen wekelijks in leegstaande gebouwen of loodsen in Amsterdam; sommigen met, anderen zonder vergunning. Ter vergelijking: het reguliere circuit trekt per weekend zo’n 30 tot 40.000 bezoekers in Amsterdam.

Het heeft deels te maken met de strenge regelgeving in de clubs. En, het aantal studenten is verdubbeld in tien jaar in Amsterdam. Maar het komt ook door de crisis en de komst van sociale media, zegt Nabben die hij ‘de grootste revolutie in uitgaan’ noemt sinds de ontwikkeling van elektronische muziek. En dat is niet alleen iets van de hoofdstad. Facebook maakt het makkelijk om op zeer korte termijn een grote groep gelijkgestemden op de been te brengen. De toenemende populariteit van speed, lachgas en xtc zie je ook in andere steden terug.

De behoefte om ruiger uit te gaan bestaat vooral bij de generatie feestgangers geboren na 1990, zegt Nabben. „De Roxy, dat zegt ze niets meer, die willen er gewoon vol tegenaan.”

Binnen die nieuwe generatie is xtc veel meer verankerd in de jeugdcultuur dan bij de generatie die begon te experimenteren met het middel in de jaren negentig. Maar ook lachgas – midden jaren negentig ook populair – is weer helemaal terug. Dat past ook bij feesten in de open ruimte, zegt Nabben. „Ooit iemand met een tankje lachgas in Paradiso gezien? Op een festival wordt sowieso meer drugs gebruikt dan in een club, al is het maar omdat een festival zoveel langer duurt. En wat zo lekker is: een sigaretje roken als je pil opkomt, daar hoef je de rookruimte niet voor in.”

Het nieuwe hockey

Dat xtc normaler wordt gevonden, komt ook omdat „house het nieuwe hockey” is, zegt Nabben. Daarmee bedoelt hij dat dance doorsijpelt in alle lagen van de bevolking. Van tieners tot dertigers, van de dakdekker tot rechtenstudent. „De kakkers omarmen het nu ook. Die zuipen zich niet meer alleen klem op de sociëteit, maar gaan ook weleens naar een technofeestje. En daar hoort vaak xtc bij.”

Jongeren van nu omarmen vooral de sociale aspecten van xtc, zegt Nabben. Je wordt er opener van, socialer, je kan het delen. En de gevaren? „Als meisje van 50 kilo is het nog steeds niet slim om twee dubbeldekkers (xtc) te nemen van 200 mg. Het blijft natuurlijk een middel met risico’s: hartritmestoornissen, maar vooral ook oververhitting en uitdroging. En daar zie je wel langzamerhand gevaarlijkere momenten ontstaan.” Begin deze maand overleed in Tilburg een 17-jarig meisje aan een overdosis xtc.

Kocht je twee jaar geleden voor vijf euro een pil met minder dan 100 mg MDMA, tegenwoordig is het werkzame bestanddeel standaard 140 mg voor dezelfde prijs. In vijf jaar tijd is de gemiddelde dosering van een xtc-pil verdubbeld. Er is een nieuwe grondstof gevonden, laboratoria worden minder hard aangepakt en „er is nu ook een hele nieuwe generatie met een eigen nieuwe standaard”, zegt Nabben. „Ze nemen met minder gewoon geen genoegen.”

De crisis heeft ook effect. Speed (10 euro per gram), ooit de drugs van ‘gabbers’ en ‘proleten’, is aan een opmars bezig in Amsterdam, ten koste van coke (50 euro per gram). Opvallend, zegt Nabben, want twintig jaar geleden gingen trendsetters vies kijken als hij over speed, of ‘boerencoke’ begon. „Trendsetters kijken er nu niet meer op neer. Speed is goedkoop, speed is leuk, speed is sociaal. En je kunt er langer op door.”

Coke snuiven wordt daarentegen steeds meer iets voor 25-plussers op de bank thuis. Nabben: „Al is het alleen maar omdat dealers het thuis komen brengen, daarvoor is speed meestal te goedkoop. En dan dat gehannes op de plee met die buisjes en een portier die onder de deur doorkijkt. Niet classy, terwijl je net zo’n duur product hebt gekocht.”