Ook Texas ziet nu het klimaatprobleem

Texas is sceptisch over klimaatverandering, maar heeft er wel last van. Uit eigenbelang komt de staat nu toch in actie, zegt onderzoeker Hayhoe.

President Obama hield gisteren een toespraak bij Georgetown University in Washington om zijn klimaatplannen toe te lichten.
President Obama hield gisteren een toespraak bij Georgetown University in Washington om zijn klimaatplannen toe te lichten. Foto AFP

„We hebben geen tijd om te praten met de Vereniging De Aarde Is Plat”, zei de Amerikaanse president Barack Obama gisteren tijdens zijn klimaatspeech. Hij bedoelde: klimaatverandering is te ernstig om nog langer tijd te verspillen aan mensen die het probleem ontkennen. Het klinkt logisch, maar toch zullen ook sceptici overtuigd moeten worden, zegt Katharine Hayhoe, de prominentste Texaanse klimaatwetenschapper. „Opgelegde veranderingen werken niet. Er zal alleen iets gebeuren als critici overtuigd worden.”

Texas wordt Obama’s moeilijkste horde. Hier zijn de belangen het grootst en is het verzet tegen Obama’s klimaatplannen het felst. Hayhoe weet als geen ander wat het is om met klimaatscepsis om te gaan. In bijna geen andere staat zijn de gevolgen van klimaatverandering scherper waar te nemen: het laatste jaar was het droogste jaar in de recente geschiedenis, waterschaarste bedreigt de voedselprijzen.

Tegelijkertijd, zegt ze, is het klimaatdebat in Texas hopeloos gepolariseerd. „Vijftien jaar geleden gaf niemand er nog veel om. Nu kun je de klok erop gelijkzetten: progressieve Texanen zien klimaatverandering als een grote bedreiging, conservatieven noemen het links bedrog. De lobby van de Republikeinen en de olieindustrie is buitengewoon succesvol in Texas.” De in Canada geboren Hayhoe kent beide werelden. Ze is diepgelovig, haar man is een bekende evangelische leider. Maar ze snapt niet dat religieus-rechts geen moeite heeft met de enorme verspilling van fossiele brandstoffen. „In de Bijbel staat ook dat we rentmeester zijn van de aarde, en voor onze naasten moeten zorgen.”

Terwijl Obama in zijn tweede termijn alsnog het klimaat op de agenda probeert te krijgen, graaft Texas zich in. De staat wil zeven nieuwe oliepijpleidingen aanleggen, van de olievelden in het westen naar de raffinaderijen langs de kust. Ook moet de omstreden oliepijpleiding Keystone XL in Texas uitkomen. Obama zei gisteren dat de pijpleiding doorgaat als het klimaat er niet onder lijdt. De laatste jaren is ook de winning van schaliegas sterk toegenomen in Texas. De staat produceert nu eenderde van de olie en gas die in de VS wordt gewonnen. Wil Obama klimaatverandering met maatregelen bestrijden, dan moet hij Texas veranderen.

Maar het klimaatdebat gaat is in Texas vooral ideologisch. Het Huis van Afgevaardigden in de staat, waar Republikeinen de dienst uitmaken, besloot in april alle verwijzingen naar klimaatverandering in de Texaanse wet te schrappen. Katharine Hayhoe kon daar tijdens een hoorzitting voor het Huis niets meer aan veranderen. Gouverneur Rick Perry, vorig jaar een weinig succesvolle presidentskandidaat, noemde het geloof in klimaatverandering „een seculiere cultus”.

Hayhoe maakte de politisering van het thema vorig jaar van dichtbij mee, toen de Republikein Newt Gingrich haar vroeg een hoofdstuk over het klimaat in een boek van hem te schrijven. Na een hetze tegen Hayhoe van de conservatieve radiopresentator Rush Limbaugh schrapte Gingrich haar hoofdstuk.

Het hoort erbij, zegt Hayhoe met een karakteristieke schaterlach. „Het is de Amerikaanse ziel. In Texas zie je dat het scherpst. Een Texaan heeft aan twee dingen een hekel: belasting betalen en luisteren naar de federale overheid. Helaas komen klimaatplannen vaak juist hierop neer. Mensen zijn boos over de oplossingen, maar ze zien het probleem wel.”

Komen de voorstellen van Obama overeen met uw ideeën?

„Wat ik herken, is dat we niet alleen meer proberen de verandering van het klimaat tegen te houden. We moeten ons ook gaan aanpassen aan de nieuwe situatie. De staat is nog gebouwd alsof alles hetzelfde blijft. Maar de grote steden aan de kust, zoals Houston en Corpus Christi, worden op termijn ernstig bedreigd. De zeespiegel stijgt, en er kunnen meer orkanen komen. Daarbij verzakt het land door de winning van olie en gas.”

Hoe zal dat het leven in Texas beïnvloeden?

„Klimaatverandering grijpt altijd in op de plek waar een samenleving het kwetsbaarst is. In Texas is waterschaarste het grootste probleem. We halen ons water grotendeels uit ondergrondse bronnen, die het huidige verbruik niet aankunnen. De waterprijs stijgt nu al, waardoor boeren in problemen komen. Die worden meer van regen afhankelijk. Wat klimaatverandering vervolgens doet, is dat het regenval extremer en minder voorspelbaar maakt. Het wordt op de ene plek veel droger, terwijl er overstromingen zijn op de andere plek. ”

Uit peilingen blijkt dat de meeste Texanen wel degelijk erkennen dat het klimaat verandert. Waarom leidt dat niet tot actie?

„In mijn beginjaren zeiden Texanen altijd tegen me: droogte hoort bij het leven, mijn opa heeft ook extreem weer gekend. Nu record na record gebroken wordt, zien mensen hier ook dat er echt iets in het klimaat verandert. Maar we moeten nog de volgende stap zetten en zeggen: het is geen natuurverschijnsel, maar door ons gecreëerd. Verandering zal langzaam gaan, maar toch ben ik positief.”

Waarom?

„De markt kan zichzelf corrigeren. De laatste jaren zijn er heel veel windmolenparken gebouwd in Texas. Wind is gratis en we hebben het in overvloed. Boeren die windmolens plaatsen, zijn niet opeens groen geworden. Als energie uit fossiele brandstoffen duurder wordt, wordt groene energie aantrekkelijker.”

Als het probleem zo duidelijk is en het verzet tegen oplossingen zo groot, wat doen klimaatwetenschappers zoals u dan verkeerd?

„We hebben het probleem te Europees verkocht. We brengen het als een zaak van het algemeen belang: het is niet goed dat de aarde opwarmt. Amerikanen, zeker in Texas, denken anders. Je moet dus oplossingen bieden die aansluiten bij hun belevingswereld. Mensen hier zijn gesteld op hun onafhankelijkheid. Ik probeer daarop in te spelen. Als Amerika meer groene energie wint, is het minder afhankelijk van andere landen. En mensen zijn conservatief. Er is niets conservatiever, zeg ik vaak, dan zuinig te zijn op de aarde.”