Na 26 jaar weer zien met behulp van een ‘bionisch oog’

Still uit presentatiefilmpje over de werking van het bionisch oog.

Dankzij een netvliesimplantaat kan een 63-jarige Nederlandse na 26 jaar blindheid weer wat zien. De vrouw is de eerste die in Nederland de ingreep onderging, die door Oogziekenhuis Zonnestraal werd verricht. Het implantaat, dat ook wel bionisch oog wordt genoemd, werkt met behulp van een minicamera en een zonnebril, zoals te zien is in filmpjes.

Het implantaat werkt met hulp van een minicamera op een zonnebril. De camera vangt beelden op, die worden via een computer op zakformaat omgezet in elektrische signalen en weer teruggestuurd naar de bril. Via een zender op de bril gaan de signalen draadloos naar een ontvanger op het netvliesimplantaat. De elektrodes in het implantaat prikkelen vervolgens de oogzenuw waardoor de hersenen beelden binnenkrijgen.

De vrouw kan hierdoor in een klein deel van het blikveld weer licht en grove contouren onderscheiden, maar nog geen kleuren, zoals duidelijk wordt uit dit filmpje.

Wereldwijd is ze de veertigste patiënt die de ingreep (video oogoperatie) onderging en lijdt aan een erfelijke vorm van blindheid (Retinitis Pigmentosa), waardoor ze 26 jaar geleden haar zicht volledig kwijtraakte. Andere patiënten gingen haar voor, zoals deze Brit die in 2009 het implantaat kreeg.

De bijzondere ingreep is nog maar in vijf ziekenhuizen uitgevoerd, namelijk in Duitsland, Groot-Brittannië, Italië de Verenigde Staten en Saudi-Arabië. In de loop van dit jaar krijgen nog twee andere Nederlandse patiënten die aan de ziekte lijden het netvliesimplantaat.

Mogelijk hebben een paar honderd blinden baat bij ingreep

In Nederland wordt de behandeling, die meer dan een ton kost, nog niet vergoed door zorgverzekeraars, maar in Duitsland en Italië zou dat al wel gebeuren. Het ziekenhuis overlegt nu met zorgverzekeraars over de vergoeding, zegt directeur Peter de Koning.

“Bij een nieuwe methode is het in de eerste gevallen altijd de vraag wie de kosten op zich moet nemen, maar wij zien hier toekomst in. De tijd tussen de internationale goedkeuring van deze behandeling en de introductie ervan in Nederland is kort.”

In Nederland zijn volgens het ziekenhuis zo’n 4.700 patiënten met de erfelijke ziekte. Van die groep zouden er jaarlijks zo’n vijftig het zicht verliezen. De Koning verwacht dat vierhonderd tot vijfhonderd mensen in Nederland baat kunnen hebben bij het implantaat. Bij de rest zijn de oogzenuwen te zwaar beschadigd en heeft het implantaat geen zin. De ziekte kan leiden tot slecht zien in het donker (nachtblindheid) en zeer geleidelijke beperking van het gezichtsveld wat uiteindelijk leidt tot kokerzien. De meeste patiënten worden rond het veertigste levensjaar blind.