Mijn vriendin zei: ‘Het werd tijd’

Arnon Grunberg zit in een Belgisch psychiatrisch ziekenhuis en doet dagelijks verslag. Deel 1: de muziektherapeut heeft ethische bezwaren.

Tsjechov heeft een prachtig verhaal geschreven, Zaal no. 6, over een psychiater, Andrej Jefimytsj Ragin, die langzaam vervreemdt van zijn collega’s. Ze denken dat hij gek is geworden en sluiten hem op in het ziekenhuis waar hij zijn hele leven heeft gewerkt. Hij protesteert, scheurt zich de kleren van het lijf, tevergeefs. „Het leven is een jammerlijke muizenval”, schrijft Tsjechov.

Ik ben opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis ergens in België. Ik zit op een afdeling van patiënten die worden „voorbereid op een terugkeer naar de maatschappij”. De voorbereiding op de terugkeer zal in mijn geval zo’n twee weken in beslag nemen. Mijn vriendin zei: „Het werd tijd.”

De patiënten en het team van verpleegkundigen, psychiaters, psychologen en therapeuten weten dat ik een dagelijkse serie over mijn verblijf ga schrijven. Ook hebben de patiënten het recht om mijn stukken vooraf te lezen en commentaar te leveren. Elke ochtend tijdens de dagopening zal ik daarom het stukje dat de volgende dag in de krant staat aan mijn medepatiënten voorlezen. Ik zal meedoen aan alle therapieën. Alleen een muziektherapeut heeft aangegeven dat ik zijn therapieën niet mag bijwonen. Hij zei: „Ik heb ethische bezwaren tegen jouw verblijf hier. Jij bent niet ziek, de wereld ligt aan je voeten. Je neemt een bed in beslag dat de gemeenschap vierduizend euro per maand kost.”

Als tegenprestatie voor mijn verblijf heb ik het ziekenhuis toegezegd een zo objectief mogelijk rapport te schrijven over de zorg die ik zal ontvangen. Ook heb ik mij verplicht tot het geven van twee schrijfworkshops.

Misschien is het een illusie te kunnen ontdekken wat een psychose is, of zoals een geneesheer-directeur van een groot psychiatrisch ziekenhuis in Nederland tegen me zei: „Je kunt embedded gaan met militairen want je hebt iets gemeen met militairen, maar je hebt niets gemeen met psychotische patiënten.”

Met alle respect, dit valt te bezien.

De psychiater Adam Phillips merkte op dat als je de symptomen van normaliteit gaat beschrijven je altijd ook een ziekte beschrijft. Misschien ben ik daarom hier: om beter te begrijpen waar we het over hebben als we spreken over normaliteit.

(Wordt vervolgd)