Geen langdurige antibiotica tegen lyme

Er is steeds meer aandacht voor de ziekte van Lyme. Afgedwongen door een burgerinitiatief is er nu een advies van de Gezondheidsraad.

Amsterdam. - Niet langer alleen een ja/nee-diagnose van de ziekte van Lyme, maar meer aandacht voor de verschillende verschijningsvormen van de ziekte. Dat bepleit de Gezondheidsraad in een vanmorgen uitgebracht advies aan de Tweede Kamer. De raad onderscheidt vijf vormen van de ziekte en één vorm die erop lijkt maar geen lyme is. De ziekte van Lyme is een bacteriële infectieziekte, die wordt overgebracht door bloed zuigende teken. De verschijnselen verschillen per patiënt, maar vaak zijn er ontstekingen in gewrichten en het zenuwstelsel. Lyme is vroegtijdig herkenbaar aan een uitdijende rode huidkring. Het advies volgt op een burgerinitiatief dat de Nederlandse Vereniging van Lymepatiënten twee jaar geleden indiende bij het Parlement.

1Probleem: De diagnose lyme is lastig met zekerheid te stellen.

Bij het vermoeden van lyme krijgen mensen vaak een bloedtest. Daarbij wordt gekeken of iemand antistoffen tegen de bacterie in zijn bloed heeft. Is dat het geval dan krijgen mensen direct antibiotica voorgeschreven om de bacterie te bestrijden. Maar de test is niet waterdicht: er zijn foutpositieven èn ten onrechte negatieve uitslagen. Bij een positieve uitslag volgt meestal nog een tweede laboratoriumtest om de diagnose te bevestigen, maar ook dat geeft geen 100 procent zekerheid.

Een probleem is dat antilichamen tegen de bacterie pas na enige tijd in het bloed zijn te detecteren. Vroege tests kunnen dus infecties missen. Aan de andere kant wijst een positieve uitslag niet altijd op een actieve infectie: de antistoffen blijven ook aanwezig als de bacteriën al vanzelf door het lichaam zijn opgeruimd.

Advies: Landelijk dezelfde onderzoeken en dezelfde tests.

De Gezondheidsraad pleit nu voor ‘gedeelde uitgangspunten’, waarbij patiënten in zes diagnosecategorieën worden ingedeeld met een bijbehorende behandeling. In de eerste drie categorieën is dat een antibioticakuur. In de andere gevallen moet de arts op basis van de klachten en de bloedtest zelf een afweging maken. In de laatste categorie vallen mensen met niet kenmerkende klachten en een negatieve bloedtest. Hen langdurig antibiotica geven is volgens de Gezondheidsraad ‘niet zinvol’, omdat lyme waarschijnlijk niet de oorzaak is van hun klachten.

De Gezondheidsraad wil ook dat er meer controle komt op de laboratoriumtesten voor lyme. Er zijn nu laboratoria die testen gebruiken waarvan niet duidelijk is hoe betrouwbaar ze zijn. Bloedtesten zouden alleen moeten worden uitgevoerd bij mensen met een ‘hoge voorafkans’ om het aantal foutpositieven te beperken. Er is ook dringend behoefte aan een test die onderscheid zou kunnen maken tussen actieve infecties en in het verleden doorgemaakte infecties.

2Probleem: De behandeling met antibiotica slaat soms niet aan.

Onbehandeld kan lymeziekte ernstig aflopen. De infectie is meestal goed te behandelen met antibiotica, maar bij sommige patiënten blijven de klachten bestaan.

Advies: Alleen antibiotica bij bewezen actieve infectie.

De Gezondheidsraad wil dat artsen alleen antibiotica voorschrijven als uit lichamelijk onderzoek en/of bloedtesten is komen vast te staan dat er een actieve infectie is.

3Probleem: Sommige patiënten houden langdurig klachten.

Sommige mensen houden lang klachten als moeheid, hoofdpijn en spierpijn, maar die zijn niet kenmerkend voor lyme. Wat het is, is onduidelijk. Dat leidt vaak tot fricties tussen patiënt en arts.

Advies: Niet eindeloos doorgaan met antibiotica.

Antibiotica geven zonder infectie is ‘niet zinvol’, zegt de Gezondheidsraad. Volgens de Gezondheidsraad kunnen patiënten in deze categorie nog wel baat hebben bij cognitieve gedragstherapie, waarbij ze leren omgaan met hun klachten.