Licht ontvlambaar water

Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat boren naar schaliegas drinkwater kan vervuilen Vooral met het brandbare gas methaan Nederland onderzoekt op dit moment de mogelijkheden tot winning

Redacteur wetenschap

Het was al vermoed, maar nu bewezen: de winning van schaliegas kan ertoe leiden dat drinkwater vervuild raakt met methaan, het belangrijkste bestanddeel van aardgas. Dat blijkt uit een Amerikaanse studie die gisteren is gepubliceerd in PNAS.

Methaan is licht ontvlambaar. Bij inademing kan het tot duizeligheid, en in hoge concentraties tot verstikking, leiden.

De publicatie komt voor Nederland op een precair moment. Minister Kamp (VVD) van Economische Zaken laat een studie uitvoeren naar de voor- en nadelen van schaliegaswinning, die 1 juli afgerond moet zijn.

Bij schaliegaswinning worden onder hoge druk water, zand en chemicaliën via een gasput de bodem in gespoten, om de gesteentelagen te ‘kraken’ en het daarin opgesloten aardgas vrij te maken. De techniek heet fracken. Een van de verschillen met normale gaswinning is dat er bij fracken veel meer putten moeten worden geslagen, om de paar kilometer. In de afgelopen tien jaar heeft de technologie met name in de Verenigde Staten een hoge vlucht genomen.

Het gisteravond gepubliceerde Amerikaanse onderzoek analyseerde het drinkwater uit 141 huisputten (60 tot 90 meter diep) in het noordoosten van Pennsylvania. Bij de 59 waterputten die binnen een kilometer van een schaliegasput lagen, bleek de concentratie methaan gemiddeld zes keer hoger dan bij waterputten die verder weg lagen. Bij twaalf huizen lag de concentratie methaan boven de wettelijk vastgestelde grens voor ‘onmiddellijk herstel’. Daarvan lagen er elf binnen een straal van een kilometer van een gasput. Het onderzoek werd geleid door Robert Jackson, hoogleraar globale milieuverandering aan de Duke University in Durham, North Carolina.

Jackson had twee jaar geleden ook al in PNAS gepubliceerd dat drinkwater vervuild kan raken met methaan. Toen al suggereerde hij dat de winning van schaliegas de bron was. Maar hij kreeg kritiek op die studie, omdat hij niet goed naar de herkomst van het methaan had gekeken. Was het via slecht aangelegde schaliegasputten naar boven gelekt, of via natuurlijke scheurtjes in de ondergrond? En was het methaan überhaupt wel afkomstig uit oude, diepe geologische formaties, of was het wellicht recent door bacteriën geproduceerd?

In deze studie hebben Jackson et al. de samenstelling van diverse gassen in het drinkwater geanalyseerd en op basis daarvan de herkomst herleid. Ze onderzochten het water onder meer op de aanwezigheid van ethaan en propaan (in veel hogere concentraties aanwezig in geologisch aardgas dan in bacterieel gas) en op helium (een belangrijke component in geologisch gas, maar niet in bacterieel gas). Ze vergeleken het drinkwater ook met bronwater uit natuurpark Salt Springs State Park, dat uit de ondergrond opwelt.

Het onderzoek leverde een gemengd beeld. Vooral het onderscheid tussen natuurlijk opgeweld gas of aardgas dat via schaliegaswinning in het water terecht is gekomen, was niet altijd even goed te maken. Maar voor ongeveer eenderde tot de helft van de huiseigenaren die hun waterput binnen een straal van een kilometer van een gasput hebben, wisten ze de vervuiling terug te voeren op schaliegaswinning, en een slechte constructie van de gasputten.