Fraude in Nederland heeft ‘onverantwoorde’ omvang

Foto ANP / Lex van Lieshout

Een werkgroep van ambtenaren, politie, wetenschappers en advocaten bereidt een systematischer aanpak voor van fraude in Nederland. Betere samenwerking tussen opsporingsdiensten en systematischer vergelijken van bestanden moet voorkomen dat elk jaar miljarden verdwijnen door fraude in alle sectoren van de samenleving.

In de werkgroep zitten onder anderen voormalig korpschef Bernard Welten van Amsterdam, advocaat en curator Frits Kemp en vicevoorzitter Christien Bronda van Divosa, de vereniging voor managers van sociale diensten. De leden krijgen niet voor het werk betaald. De werkgroep overlegt begin september in de ambtswoning van de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan over een nieuwe aanpak van fraude, in het bijzijn van vier leden van het kabinet.

De ministers Opstelten van Justitie en Asscher van Sociale Zaken hebben volgens een woordvoerder van de burgemeester hun komst bevestigd. Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken heeft zich uit eigen beweging gemeld, van Financiën zou minister Dijsselbloem of staatssecretaris Weekers aanwezig zijn.

werkgroep vergelijkt bestanden

De werkgroep voert al experimenten uit om door middel van bestandsvergelijking verschillende vormen van fraude op te sporen. Eén experiment betreft volgens Bob Hoogenboom, hoogleraar fraude en regulering aan Nyenrode, de vergelijking van bestanden over één buurt. Daardoor wordt inzichtelijk “hoeveel uitkeringen er worden aangevraagd, hoeveel mensen er wonen, in wat voor auto’s ze rijden en hoeveel mensen er niet wonen”.

De werkgroep plaatste vandaag een filmpje met enkele eerste cijfers en bedragen op YouTube. Het doel is mensen bewust te maken van de ernst en omvang van de fraude. Twee à drie miljard euro wordt bijvoorbeeld jaarlijks aan zorgfraude gepleegd en de kans dat daders worden gepakt is maar 2 procent. Verzekeringsfraude kost per jaar 1 miljard euro en de pakkans is 1 procent. Zo zijn er nog meer voorbeelden. Ook bleek dat sinds 2010 in totaal 603 Kamervragen over fraude zijn gesteld.

Fraudebedragen ondergraven sociale voorzieningenstelsel

Fraude in Nederland heeft volgens Hoogenboom, die ook in de werkgroep zit, “onverantwoorde” proporties aangenomen. Er gaan bedragen om die volgens hem “bijna niet te bevatten zijn”. De fraude is zo structureel en veelomvattend dat ze “de continuïteit van de sociale voorzieningen aantast en de solidariteit in het stelsel ondergraaft”.

Het is wrang, zegt hij, dat de overheid miljarden moet bezuinigen terwijl aan de achterkant de deur voor fraude wijd openstaat. De aandacht van politiek en opsporingsdiensten is nu nog te zeer gericht op incidenten. De woordvoerder van burgemeester Van der Laan zegt dat de bestrijding van fraude op dezelfde leest kan worden geschoeid als de aanpak van veelplegers in Amsterdam, de zogenoemde top-600. Ook hierbij worden overheidsbestanden gekoppeld.

    • Bas Blokker en Esther Rosenberg