Oud-bisschop Gijsen (80) overleden

Archiefbeeld van Gijsen uit 1973.
Archiefbeeld van Gijsen uit 1973. Foto ANP

Jo Gijsen, de bisschop van Roermond van 1972 tot 1993, is overleden. Dat heeft het bisdom vanmiddag bekendgemaakt. Gijsen werd 80 jaar oud. Hij was al langere tijd ernstig ziek.

Tijdens zijn ambtsperiode in Roermond was Gijsen omstreden wegens zijn conservatieve opvattingen. Zo deed hij geruchtmakende uitspraken over homoseksualiteit. Dat was volgens hem tegennatuurlijk en onder alle omstandigheden af te wijzen.

Gijsen was de hoogste Nederlandse kerkbestuurder die werd aangeklaagd wegens kindermisbruik. Volgens een klacht die tegen hem werd ingediend heeft Gijsen, toen hij in 1958 kapelaan was in Valkenburg aan de Geul, verregaande seksuele handelingen verricht met de 10-jarige zoon van een parochiaan. De nu 64-jarige man diende zijn klacht hierover in 2009 in, vóór het misbruikschandaal in Nederland geopenbaard werd.

De klacht tegen Gijsen werd uiteindelijk ongegrond verklaard wegens gebrek aan steunbewijs. De klachtencommissie voor seksueel misbruik binnen de Rooms-Katholieke Kerk vond wel dat daarmee “bepaald niet gezegd wil zijn dat de door de klager gestelde feiten niet waar zouden zijn”.

Gijsen vaker in opspraak

Het was niet de eerste keer dat Gijsen in verband werd gebracht met seksueel misbruik. In 2011 bestempelde de klachtencommissie het als “onbetamelijk” dat Gijsen in 1959, als slaapzaalsurveillant van het kleinseminarie Rolduc, een masturberende jongen in zijn chambrette begluurde. Deze klacht werd niet ontvankelijk verklaard, omdat gluren niet voldoet aan de definitie van seksueel misbruik. Gijsen zei nooit gesurveilleerd te hebben op de slaapzaal, ondanks getuigenverklaringen.

Gijsen was van 1996 tot 2007 bisschop van het bisdom Reykjavik in IJsland. Vorig jaar oordeelde een IJslandse commissie, die het kindermisbruik in de Kerk aldaar onderzocht, dat Gijsen als bisschop nalatig had gehandeld door een brief van een slachtoffer van seksueel misbruik te vernietigen.

Vertrek Gijsen kwam in 1993 als verrassing

Het vertrek van Gijsen als bisschop kwam in januari 1993 als een verrassing. Van de ene op de andere dag vertrok hij naar een nonnenklooster in Oostenrijk. Volgens het bisdom om gezondheidsredenen. Kort voordat hij vertrok, had Gijsen problemen op de priesteropleiding in Rolduc, waarvoor hij als bisschop verantwoordelijk was. De conrector van de opleiding bleek seks te hebben met studenten. Gijsen wist ervan, maar trad niet daadkrachtig op. Voordat het Vaticaan over de kwestie zou rapporteren, schreef Gijsen zijn ontslagbrief aan paus Johannes Paulus II.

Lees hier een zeldzaam interview terug, dat NRC-redacteur Marcel Haenen in 2000 met Gijsen had.