kort

Smithsonian Institution

Naakte molrat

Geen kanker door een heel lang molecuul

amsterdam. - De verbazingwekkende ongevoeligheid van naakte molratten voor kanker is een bijeffect van evolutionaire aanpassingen aan het leven onder de grond. Dat schrijven onderzoekers in Nature. De crux is dat het bindweefsel tussen de cellen van naakte molratten een taai soort hyaluronan (hyaluronzuur) bevat. Die stof maakt hun huid stevig en elastisch, wat goed is voor het kruipen door ondergrondse nauwe gangetjes. Maar deze stof maakt het dier ook immuun voor tumoren. De naakte molrat dankt hieraan waarschijnlijk zijn uitzonderlijk lange levensduur, meer dan dertig jaar. Hyaluronan is een polymeer, een lange keten van aan elkaar geschakelde moleculen. Het is een belangrijk bestanddeel in allerlei weefsels van zoogdieren. Hyaluronanmoleculen van molratten blijken echter meer dan vijf keer zo lang als die van muizen en mensen. nrc

Antibiotica

Bodembacterie maakt verboden antibiotica

Amsterdam. - Europa heeft de afgelopen jaren wellicht ten onrechte vlees en honing uit Azië afgekeurd met het in Europa verboden antibioticum chlooramfenicol erin, dat in verband wordt gebracht met een beenmergziekte die tot bloedarmoede leidt. Maar de voedselproducent hoeft het middel niet per se illegaal te hebben gebruikt, blijkt nu uit onderzoek waar Bjorn Berendsen van Wageningen UR vrijdag op promoveerde. Chlooramfenicol blijkt ook van nature te worden geproduceerd door bodembacteriën en kan worden opgenomen door planten. NRC

Archeologie

Ui van 700 jaar oud

Amsterdam. - In een Pools scheepswrak uit de veertiende eeuw is een zeldzame vondst gedaan: een ui. Deze ui had het geluk dat hij bij een scheepsbrand bedekt raakte met teer. In hun artikel in het Journal of Archaeological Science zien de archeologen van de universiteit van Gdansk en het Poolse Maritiem Museum die ui vooral als nieuwe informatie over wat zeelieden toen aan boord aten. In geschreven middeleeuwse bronnen over scheepsvoeding zijn nooit uien vermeld, wel: vlees, zoute vis, kaas, koeken, boter, bonen, mosterd en bier en wijn. nrc