Irritatie VS over rol China bij vlucht Snowden

De voortvluchtige Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden zou vandaag proberen van Moskou naar Cuba te vliegen op doorreis naar Ecuador, waar hij asiel heeft aangevraagd. Medewerkers van vliegmaatschappij Aeroflot zeiden tegen persbureau AP dat hij geregistreerd stond op een vlucht die om 12:05 Nederlandse tijd vanuit Moskou zou vertrekken. Toen deze krant naar de drukker ging, was niet bekend of Snowden al was vertrokken.

Snowden (30) is op de vlucht voor de Amerikaanse justitie, sinds hij openbaar maakte dat de Amerikaanse inlichtingendiensten op grote schaal burgers wereldwijd in de gaten houden via computerprogramma PRISM. Amerika heeft een arrestatiebevel tegen hem uitgevaardigd en heeft om uitlevering gevraagd aan Hongkong, toen hij daar nog verbleef. Gisteren vloog hij vanuit Hongkong naar Moskou.

Kort voor zijn vertrek van Chinees grondgebied deed Snowden nieuwe onthullingen over de omvang van de Amerikaanse digitale spionageactiviteiten in China. Dit weekeinde onthulde hij grootschalige afluisterpraktijken door de Britse inlichtingendiensten. De Britse dienst voor dataverkeer, GCHQ, verzamelt ongekende hoeveelheden informatie door rechtstreeks trans-Atlantische glasvezelkabels af te tappen.

De Verenigde Staten hebben vanochtend in Beijing en Hongkong „ernstig bezwaar” gemaakt tegen het gebrek aan medewerking van de Chinese autoriteiten om Snowden aan te houden. Het besluit om Snowden na discrete aanmoediging „uit eigen vrije wil” te laten vertrekken, blijkt overigens niet te zijn genomen door de justitiële autoriteiten in Hongkong, maar in Beijing. „Dit soort gedrag is schadelijk voor de Amerikaans-Chinese relaties”, reageerde het Witte Huis nadat Snowden zondag vanuit Hongkong naar Moskou was gereisd. De VS hadden aan Hongkong gevraagd Snowden tijdelijk onder arrest te plaatsen in afwachting van een uitleveringsverzoek. Volgens de Hongkongse politie voldeed dat verzoek niet aan de regels en kon Snowden ongehinderd de stad, die een speciale status binnen China heeft, verlaten.

Snowden krijgt op zijn vlucht hulp van WikiLeaks, de klokkenluidersorganisatie waarvan voorman Julian Assange al een jaar in de ambassade van Ecuador in Londen verblijft. In het vliegtuig werd hij vergezeld door Assanges medewerker Sarah Harrison. Om Snowdens vlucht te bemoeilijken is zijn Amerikaanse paspoort ongeldig verklaard. De onlangs 30 geworden Amerikaan zou reizen op een speciaal vluchtelingendocument.