Elegant voorbij vliegende hoop

Vorige week was het Wereldvluchtelingendag en hoe markeer je die het best? Met veel foto’s van een beroemde filmster in een vluchtelingenkamp natuurlijk.

Dus Angelina Jolie met Syrische vluchtelingen, want die zijn het meest actuele probleem en daarvoor hebben de hulporganisaties het meeste geld nodig.

Ik heb lang naar die foto’s gekeken. Heel mooi, Jolie geknield tegen een achtergrond van vluchtelingenkinderen in het Jordaanse kamp Zaatari. Bijna allemaal jongens overigens, de Syrische maatschappelijke orde is wat het man-vrouw aspect betreft intact verplaatst. En Angelina Jolie met belangrijke functionarissen, hé, ook allemaal mannen op een enkele opzij gedrukte vrouw na. Zoveel verschillen onze ordes ook weer niet van elkaar.

Jolie zei dat vluchtelingen „dikwijls verkeerd worden begrepen”, namelijk „als een last”, als mensen „die naar iemand anders land willen verhuizen”. Maar het zijn juist mensen „die op een dag hun landen opnieuw zullen opbouwen en een vreedzamer wereld voor ons allemaal.”

Eigenlijk moet je dit soort teksten elegant voorbij laten vliegen. Want als je er even bij stilstaat, blijft er alleen een hoop onzin en wensdenken over. Mensen die op een dag hun landen opnieuw zullen opbouwen – vertel dat de Palestijnen die sinds 1948 in kampen in Libanon zitten. Of de vluchtelingen uit de Westelijke Sahara die sinds de Marokkaanse bezetting van hun land in 1975-76 in de Algerijnse grensprovincie Tindouf bivakkeren. En voor de anderhalf miljoen naar de buurlanden gevluchte Syriërs ziet het er ook niet geweldig uit.

Wat zou het opleveren, een bezoek van zo’n beroemdheid? Zouden de wereldleiders luisteren naar Jolies oproep, „alstublieft, schuif uw meningsverschillen opzij, verenig u om een einde te maken aan het geweld”?

Hulporganisaties zijn er dol op. De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR heeft een hele lijst van Italiaanse actrices, Amerikaanse countryzangeressen en Latijns-Amerikaanse muzieklegendes die boodschappen hadden opgenomen ter gelegenheid van Wereldvluchtelingendag.

Sterren zijn er ook dol op. Goed doen. Mia Farrow en George Clooney met Darfur. Richard Gere met Tibet. Bedrijven pikken ook een graantje mee: Fiat maakte een commercial waarin Gere in een nieuw model Lancia Delta van Hollywood naar Tibet reed. Blije Tibetaanse kindjes met Gere, China kwaad: gratis extra publiciteit voor de Lancia.

Maar waar is Darfur gebleven? Ik heb weinig meer van Clooney-de-actievoerder gezien sinds hij zich vorig jaar maart voor de Soedanese ambassade in Washington liet arresteren. Toch zijn er dit jaar alweer 300.000 mensen ontheemd geraakt, bovenop de 2,3 miljoen die er al bijna tien jaar in kampen leven.