Een examenfraude als een filmscript

Het was een komen en gaan in de kluiskamer van Ibn Ghaldoun. Van 27 vakken werden de examens gestolen. Veel leerlingen wisten ervan.

Vijf keer hebben de examendieven ingebroken in de ‘kluiskamer’ van de islamitische scholengemeenschap Ibn Ghaldoun in Rotterdam. Gewoon onder schooltijd. Ze kwamen binnen via het dak, met een ladder uit het technieklokaal. Een keer hoorde de leerlingen in het lokaal voor huiswerkbegeleiding gekraak en geklop. De scholieren in de klas gniffelden, de begeleider kwam niet op het idee poolshoogte te gaan nemen.

Het politiedossier over de examenroof, waaruit het Algemeen Dagblad zaterdag publiceerde, lijkt een kant-en-klaar filmscript. Guy Weski, advocaat van de 18-jarige verdachte Safae K., bevestigt het verhaal.

De examendieven kwamen de kluiskamer, een bezemkast met verzwaarde deur, binnen via een dakluik. Daarna moesten ze een plaat in het systeemplafond opzij tillen. Tijdens een voorverkenning op Koninginnedag bleken de examens er al gearriveerd. Ze waren niet opgeborgen in een kast met slot.

Safae K., een meisje uit 6 vwo, zou de kluiskamer zijn binnengegaan met de 19-jarige Kamal el B. Kamal zou er slecht voorstaan. Safae zou een goede kans hebben gemaakt haar examen gewoon te halen, zegt Weski. „Het is een slim meisje. Dat aspect begrijp ik zelf ook niet helemaal.”

Safae leerde de antwoorden op de examenvragen niet uit haar hoofd, maar sprak ze in op haar mobiele telefoon. Tijdens het examen luisterde ze de antwoorden af. Het oortelefoontje zat onder haar hoofddoek, onzichtbaar voor de surveillanten.

Safae zou aan het begin van het schooljaar al hebben gesproken over haar plan de examens te stelen. Volgen haar advocaat lijkt het erop dat heel 6 vwo ervan wist. „Dat blijkt tenminste uit het dossier. Maar daarbuiten natuurlijk ook veel andere leerlingen. Zoiets gaat als een lopend vuurtje.”

Al hadden de leraren van Ibn Ghaldoun niets gezien van de inbraak, ze hadden wel kunnen merken dat er met de pakketten eindexamens was gerommeld. Nadat de examens gefotografeerd waren en kopieën op usb-sticks en laptops waren gezet, deden de scholieren de eindexamens terug in de plastic verpakking en sloten die met lijm van de bouwmarkt. Ze deden dat zo goed dat de leraren de verpakkingen bij het begin van de examens maar met moeite open konden krijgen. Leerlingen verklaarden tegenover de politie dat de leraren toen duidelijk schrokken. Maar geen van hen meldde onregelmatigheden. Pas toen het examen Frans op internet verscheen en duidelijk werd dat Ibn Ghaldoun het lek was, deed de school aangifte.

Volgens Weski blijkt uit het dossier niet dat leraren van de diefstal wisten. Maar hij sluit nevenmin uit dat politieonderzoek nog tot andere conclusies leidt. „Twee verdachten zijn zonen van leraren van die school. En er was met de verzegeling geknoeid.”

Het gaat om een islamitische school, zegt Weski. Dat wordt steeds benadrukt. „Maar ik denk niet dat de identiteit van de school met de diefstal te maken had. Ik denk dat het eerder te maken heeft met het gezag van de leiding in de ogen van de leerlingen. Er waren eerder problemen op die school.”

Bij de eerste van de vijf inbraken werden vwo-examens gestolen, later ook havo- en vmbo-examens. Uiteindelijk werden de opgaves van 27 vakken gestolen. De leerlingen zochten de antwoorden op. De examens verkochten ze niet alleen in Rotterdam, maar ook in Utrecht, Den Haag en Amsterdam. Dat gebeurde voor bedragen tussen de 20 en 250 euro.

Zesentwintig examenfraudeurs meldden zich voor de inkeerregeling, waardoor ze opnieuw examen mochten doen. Twintig van hen komen van Ibn Ghaldoun, vijf van andere scholen uit Rotterdam, één uit Utrecht.

Advocaat Weski vermoedt dat meer leerlingen van de fraude wisten dan zich hebben gemeld. „Er worden allemaal scholen en namen genoemd in de verhoren. Ik denk dat er meer komt bovendrijven. Jonge mensen gaan uiteindelijk wel praten, is mijn ervaring. Politiemensen hebben daar zo hun manieren voor.”

Zijn cliënt Safae heeft geen verklaring afgelegd, zegt Weski. „Ze beroept zich op haar zwijgrecht.” Dat geldt ook voor twee andere van de zeven scholieren die nog vastzitten.