De computer is slecht voor kinderen

‘Scholen moeten leerlingen verbieden iets op internet op te zoeken’, zegt Manfred Spitzer, auteur van de bestseller Digitale dementie.

Een meisje van bijna drie jaar leert tellen op een iPad. Niet doen, zegt Spitzer. Foto ANP/ Robin Utrecht

De basisboodschap van Herrn Prof. Dr. Dr. Manfred Spitzer, directeur van de psychiatrische universiteitskliniek in Ulm, is glashelder. Alleen niet erg populair. Kinderen leren van de werkelijkheid, van echte ervaringen, van het directe contact met andere mensen. En dus totaal niet van computers of televisie. Hoe meer kinderen met ‘beeldschermen’ bezig zijn, des te slechter het is voor hun concentratievermogen, taalverwerving en sociale vaardigheden. „En je ziet de resultaten in de samenleving. Computerverslaving, aandachtsstoornissen, depressies bij kinderen. En sinds vijftien jaar stijgt ook het IQ niet meer, het daalt zelfs een beetje. Het Flynn-effect dat iedere generatie slimmer is dan de vorige bestaat niet meer.” Spitzers medicijn: „Houdt ermee op! Met die computers. Alcohol is nu ook verboden voor kinderen.”

Deze week verschijnt Spitzers boek in het Nederlands: Digitale dementie: Hoe wij ons verstand kapotmaken (Atlas Contact). In Duitsland is het een bestseller. Spitzer: „Ik sta nu op nummer 1!”. Maar onlangs bij een grote lezing in Duitsland kreeg de psychiater bewaking – wegens bedreigingen en demonstraties door de Piratenpartij, een internetpartij in Duitsland. „Mij wordt verweten dat ik ouderwets ben, een cultuurpessimist. Maar ik baseer mijn boodschap op wetenschappelijke onderzoeken. Kinderen moeten dingen doen om te leren. Begrijpen, dat is ook iets vastpakken. Mijn collega Manfred Kiefer onderzocht eens hoe kinderen nepobjecten konden leren herkennen. Als kinderen die dingen konden vastpakken ging dat prima. Als ze het van een scherm leerden, helemaal niet. Een onderzoek uit Science van een paar jaar geleden liet zien: als je op Google dingen opzoekt, vergeet je die weer heel snel. Het beklijft niet. Het zou op scholen verboden moeten worden iets op te zoeken op te internet. De onderzoeken stapelen zich op: in januari bleek nog dat jonge Chinezen niet goed meer de karakters kunnen onthouden als ze ze op de computer leren en maken. Je moet ze tekenen, met je eigen handen. Dan onthoud je ze! Zo werkt ons brein. Echt doen is echt leren. Veel volwassenen realiseren zich dat niet. Veel hebben er zelf nog een computerloze jeugd gehad. Ze hebben veel meer echte kennis en kunnen daardoor vaak veel beter zoeken op internet. Jongeren klikken vaak maar een eind weg.”

Is het altijd slecht?

Spitzer: „Televisie en computers zijn al zo wijdverspreid dat het onmogelijk is kinderen te onderzoeken die nooit schermen gebruiken. Als die kinderen al bestaan is er meestal iets bijzonders met ze aan de hand. Het minimumgebruik in dit soort onderzoeken is meestal een uur. En uit vergelijkingen met kinderen die langer achter het scherm zitten blijkt: hoe meer gebruik, hoe meer aandachtsstoornissen en taalproblemen. Je kan dus wel zeggen: hoe minder hoe beter. En hoe jonger hoe slechter. Voor jonge kinderen is het echt helemaal onzin: die raken vooral in verwarring. De effecten worden nog altijd onderschat. En dan hoor ik smalend: 200 jaar geleden vonden ze lezen óók heel gevaarlijk. Maar dat was een gevoel. Ik citeer 400 recente studies in mijn boek. En dat is echt geen selectie.”

Kinderen beleven óók veel plezier met hun iPad of hun pc. Wat is er slecht aan recreatie?

„Recreatie! Dat is een mooi woord zeg. Wat is er herscheppend aan het eindeloos doodschieten van zombies? Vertel me dat. En kijk eens goed: zien die kinderen er gelukkig uit als ze twee uur computergames hebben gespeeld? Nee. Dan zijn ze uitgeput. Vergelijk dat eens met de voldoening die ze uitstralen na twee uur praten met vrienden, twee uur sporten of twee uur muziek maken. En denk dan eens na over het feit dat nu in Duitsland het gemiddelde schermgebruik zeven uur is.”

Zijn al die scholen die zo graag met computers werken dan gek?

„Ik zou zeggen: ja. We moeten kinderen leren over de wereld, over interessante zaken, en met enthousiasme. Daar heb je geen computers voor nodig. Integendeel. En ja, God, als er eens een dingetje is dat je goed op een computer kan oefenen, dan is daar niks op tegen. Maar computers of iPads centraal stellen in de les is onbegrijpelijk.

„Erg interessant is dat in de Verenigde Staten tegenwoordig meer computers de school uit gaan dan erin. Zij zijn er daar veel eerder mee begonnen, en steeds vaker wordt duidelijk dat het totaal niet werkt.”

Manfred Spitzer. Digitale dementie. Uitg. Atlas Contact, 288 blz., €19,95.