Praten met je haarplukjes

ILLUSTRATIE IRENE GOEDE

Met zijn zwarte kop, de witte vlek in zijn gezicht en zijn geinige haarplukjes links en rechts gold het zijdeaapje lange tijd als een aap met een pokerface. Van zijn gezicht kon je weinig emoties aflezen. En dat heeft ook niet veel zin. De kleine diertjes scharrelen rond in bomen met een dicht bladerdek. Ze communiceren met schreeuwtjes en geur.

Of niet?

Biologen hebben ontdekt dat zijdeaapjes gespecialiseerde gezichtsspieren hebben, niet zo veel als mensen (die zijn kampioen gezichtsuitdrukking!) maar wel zo veel als chimpansees. En die kunnen behoorlijk gekke bekken trekken. Zijdeaapjes kunnen ook hun vacht overeind zetten en met die hoofdhaarplukjes bewegen. Zouden ze ook daarmee kunnen seinen?

Nu wonen er toevallig drie zijdeaapfamilies in het grote apenonderzoekcentrum in Rijswijk en dus ging een biologiestudente maandenlang voor de kooien zitten om heel nauwkeurig te kijken wat er gebeurde als twee aapjes contact hadden. In die kooien zitten geen bladeren in de weg.

En wat bleek? Veel echte gezichtsuitdrukkingen vonden ze nog niet. Maar ‘haarplukjes overeind’ betekent: ik ben boos op jou! En een open mond betekent: ik wil spelen. En ‘staartharen overeind’ en ‘haarplukjes naar beneden’ betekent: ik ben bang! Vaak werd een aapje met hangende plukjes getroost door een ander.

Sommige gebaren bleven een raadsel. Waarom houden ze zo vaak hun kop scheef? Geen idee. En de zijdeaapjes staken heel vaak hun tong naar elkaar uit. Ook niet duidelijk. Misschien proefden ze wel de lucht: ruiken met je tong! Uiteindelijk communiceren de zijdeaapjes toch vooral met geur en met geluidjes. Het piept altijd flink in de kooien.

Bron: American Journal of Primatology online 14 juni.

    • Hendrik Spiering