Le Pen vaagt lokaal socialisten weg

In Villeneuve-sur-Lot, een stadje in het zuidwesten van Frankrijk, wil het extreemrechtse Front National zich bewijzen als een ‘serieus alternatief’.

„Maar ik ben ook een patriot!” Geïrriteerd kijkt Jean-Louis Costes zijn tegenstrever van het Front National in de ogen. De twee hebben bijna een uur gedebatteerd en nu lijkt de kandidaat van de centrum-rechtse UMP het constante gebeuk even zat. „Ik ben een gaullist, ik ben gehecht aan de waarden van de republiek”, zegt hij voor het eerst deze ochtend met enige stemverheffing.

Dit weekend kiezen de inwoners van het derde kiesdistrict van het departement Lot-et-Garonne in Zuidwest-Frankrijk een opvolger voor hun gesneefde parlementariër Jérôme Cahuzac. President Hollandes minister van Begroting, elf jaar burgemeester van het stadje Villeneuve-sur-Lot, stapte op omdat hij gelogen had over een Zwitserse bankrekening. De socialisten betalen nu de rekening.

Toen afgelopen zondag de resultaten van de eerste ronde binnendruppelden, was er eerst ongeloof en daarna ontzetting: niet de Parti Socialiste (PS) van Hollande, maar het extreem-rechtse Front National van Marine Le Pen had het tot de tweede ronde geschopt. Met slechts 900 stemmen verschil op totaal 75.000 ingeschreven kiezers, kwam Costes, burgemeester van het verderop gelegen Fumel, nog net als eerste uit de bus. Maar in Villeneuve zelf haalde Front-kandidaat Étienne Bousquet-Cassagne de meeste stemmen.

Het debat op de tweede etage van de redactieburelen van de regionale krant Sud Ouest is een klassiek treffen tussen oude en nieuwe politiek. „De onvrede is een gevolg van de economische en sociale problemen”, analyseert Costes. Hij prijst zich op de campagnefolder aan als „gediplomeerde van Sciences Po”, een prestigieuze Parijse opleiding, en gaat prat op zijn vele jaren ervaring in de regionale politiek en ambtenarij. „Ik probeer met mijn kandidatuur de mensen samen te brengen”, zegt hij. „Een keus voor het extremisme is geen oplossing.”

Bousquet-Cassagne heeft vooral oog voor zijn iPhone als Costes zijn beschaafde oplossingen voor de plaatselijke onvrede presenteert. „De UMP en de PS zijn precies hetzelfde”, hamert hij in navolging van Le Pen. „Ze leveren Frankrijk uit aan Europa en liberaliseren al onze banen weg.” De pas 23-jarige politicus, net afgestudeerd aan een handelsschool, is plaatselijk bekend als zoon van de voorzitter van de departementale Landbouwraad. „Iedereen weet dat ik geen extremist ben”, zegt hij.

De tussentijdse stemming is aan de vooravond van het verkiezingsjaar 2014 een graadmeter voor het Franse ongenoegen. Marine Le Pen, die vertrek uit de EU en handelsprotectionisme tot centrale thema’s heeft verheven, was niet eerder zo populair: 40 procent van de Fransen zouden haar volgens de laatste peilingen steunen. Haar strategie van ‘ont-demonisering’ lijkt te werken: het Front National is voor veel kiezers niet langer louter een extremistische protestpartij, maar een serieus alternatief. De partij kan dit weekend haar derde zetel winnen in de Assemblée Nationale.

„Het FN is niet veranderd, maar de mensen zijn ons anders gaan bekijken”, zegt Bousquet-Cassagne even na het debat. Hij beheerst het partijjargon tot in de finesses: de gevestigde politiek is de ‘UMPS’, een samenvoeging van UMP en PS, en als de grote partijen dreigen een zogenaamd ‘front républicain’ op te trekken, een samenwerking om de verkiezing van een extreem-rechtse kandidaat te voorkomen, dan noemt hij dat schertsend een ‘front ripoux-blicain’, een verbastering van het woord ‘ripou’, dat ‘oplichter’ betekent.

Zijn campagneleider wijkt geen moment van zijn zijde. De ervaren Michel Guiniot is speciaal door het nationale FN-partijbureau naar het zuidwesten van het land gestuurd. „Marine belt me alleen als ze echt denkt dat een zetel te winnen is”, glimlacht hij in het trappenhuis van de krantenredactie. Hij heeft afgelopen maart nog de campagne voor een tussentijdse verkiezing in het noordelijke departement Oise geleid. Ook daar kwam de PS niet door de eerste ronde heen, maar de zetel ging uiteindelijk nipt naar centrum-rechts.

„Door de bijzondere omstandigheden hier in Villeneuve, denk ik dat we aanzienlijk meer kans hebben”, zegt Guiniot. Hij noemt Cahuzac , de graaiende socialist. „Als iets heeft aangetoond dat er weinig verschil is tussen linkse en rechts in Frankrijk, dan is het die affaire wel”, zegt hij.

De vraag is wat de kiezers gaan doen die in de eerste ronde op links stemden. De Parti Socialiste heeft opgeroepen „in het belang van de hogere waarden van de republiek” het FN „de weg te versperren” en dus voor de rechtse Costes te kiezen.

Maar de socialistische locoburgemeester van Villeneuve heeft al gezegd dat ze blanco stemt. Vorig jaar nog stond Costes bij de nationale verkiezingen lijnrecht tegenover de lokale favoriet Cahuzac. „Zijn aanhangers, en die heb je hier nog steeds, zullen uiteindelijk vooral thuisblijven”, verzekert de lokale verslaggever Bastien Souperbie. „Dat is voor ons een ideaal scenario”, concludeert campagneman Guiniot.