Watermerk in e-books tegen kopieerpiraten

De boekenindustrie heeft het zwaar, en heeft haar hoop gevestigd op e-books, waarvan er steeds meer verkocht worden. Maar de opkomst van illegale kopieën kan dat succes wel eens doen omslaan in een omzet-vernietigend debacle zoals ook de muziekindustrie overkwam.

De boekenindustrie heeft het zwaar en heeft haar hoop gevestigd op e-books, waarvan er steeds meer gekocht worden. Maar de opkomst van niet-legale kopieën kan dat succes wel eens laten omslaan in een omzetvernietigend debacle, zoals de muziekindustrie ook overkwam.

Door Bruno van Wayenburg

De kleine verschillen in deze twee alinea’s met dezelfde betekenis laten het principe zien van een nieuwe antikopieerbescherming voor e-books. Het is bedacht door een consortium van Duitse boekhandels, de universiteit van Darmstadt en het Fraunhofer-instituut voor computerbeveiliging, meldt Börsenblatt, vaktijdschrift voor de Duitse boekensector. Subtiele wijzigingen in de tekst zijn een soort watermerk. Het kan bijvoorbeeld door het toevoegen of weghalen van een komma, het gebruik van een synoniem, samenvoegen van twee alinea’s, of het omkeren van twee woorden in een opsomming.

Met slechts twintig van zulke potentiële veranderpunten zijn van één tekst al ruim een miljoen unieke varianten te maken die nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn – zoals de eerste twee alinea’s van deze tekst (met zeven verschillen, ofwel 27 = 128 mogelijke varianten).

Door elke koper een unieke versie te verkopen, kunnen illegale kopieën getraceerd worden, wat kopieerders moet afschrikken. Ook als alleen de kale tekst gekopieerd wordt, zonder opmaakcodes, blijft het watermerk onaangetast bij deze methode, die SiDiM wordt genoemd (Sichere Dokumente durch individuelle Markierung).

Wel vragen de onderzoekers zich af of de tekstwijzigingen acceptabel zijn. Ze hebben eindredacteuren en andere mensen in het boekenvak deze maand een enquête gestuurd met voorbeeldveranderingen om te peilen of die merkbaar zijn, en zo ja, hoe storend ze zijn. Of en wanneer het watermerk echt gebruikt gaat worden, is nog onduidelijk.

Het idee om met teksten te variëren is niet nieuw. Zo wordt het bij nog geheime concept-rapporten wel toegepast, om te voorkomen dat er gelekt wordt of om later te achterhalen wie het rapport gelekt heeft. Zo liet in 2004 minister Zalm (Financiën, VVD) in een concept van de Miljoenennota enkele cijferreeksen variëren en stopte hij een paar grappen in teksten. Zo schreef hij bij een preventieve actie tegen roken: Remkes uitgezonderd.