Het lag allemaal niet aan de Fyra, die was prima

Politiek redacteur

De hoorzitting in de Tweede Kamer gisteren over de mislukte hogesnelheidstrein Fyra leek verdacht veel op de Fyra zelf: vol vertragingen en mankementen. Eerst werden de Kamerleden drie kwartier weggeroepen voor verplichte stemmingen. Daarna bleek de airco in het bomvolle en snikhete zaaltje niet te werken. Er waren te weinig stoelen. En alle vragen en antwoorden moesten voor de topman van de Fyra-fabrikant AnsaldoBreda vertaald worden in het Italiaans, wat de discussie aanzienlijk belemmerde.

Maurizio Manfellotto was uitgenodigd om zich te verdedigen tegen alle kritiek op de probleemtrein, in aanloop naar het debat in de Tweede Kamer vandaag. De Fyra, officiële naam V250, had reizigers al vanaf 2009 snel van Amsterdam naar Brussel moeten brengen. Na een lange vertraging vertrok de eerste trein op 9 december 2012. Vijf weken later werden de treinen na vele technische storingen weer uit de dienstregeling gehaald. Het Belgische spoorwegbedrijf NMBS en de NS besloten begin juni helemaal maar te stoppen met de Fyra.

Maar Manfellotto ziet dat allemaal anders. In plaats van zich te verdedigen koos hij gisteren vol voor de aanval. Hij begreep er he-le-maal niets van. Hij was „verschrikkelijk verontwaardigd over alle foute beweringen die ik heb gehoord en gelezen”. Hij klaagde over „het gebrek aan respect voor de technici die jaren aan de trein hebben gewerkt”. Hij snapte niks van „het verrassende gedrag” van zijn opdrachtgevers. En de Fyra, dat is gewoon een veilige trein. Het lag, kortom, allemaal niet aan de trein of de treinenbouwer.

Waaraan dan wel? De NS en de NMBS, vond Manfellotto. Die lieten de trein met veel te hoge snelheid door de hevige sneeuw rijden. Ze hadden „onvoorzichtig gehandeld”. Met de treinen zelf is niets mis, hoogstens wat kinderziektes.

De Kamerleden hoorden het allemaal hoofdschuddend aan. „Vindt u uw eigen verhaal geloofwaardig?” vroeg PvdA-Kamerlid Duco Hoogland. Farshad Bashir (SP) vond dat Manfellotto onterecht de slachtofferrol aannam: „De echte slachtoffers zitten in Nederland en België.”

NS-topman Bert Meerstadt ging op veel verwijten van Manfellotto niet in omdat het bedrijf juridische procedures tegen AnsaldoBreda voorbereidt. Hij wilde wel kwijt dat het vertrouwen in de Fyra weg is. Ook ontkende hij dat Manfellotto het besluit van de NS om te stoppen met de Fyra uit de media moest vernemen, zoals de Italiaan zei. Meerstadt: „Volstrekte onzin. Wij hebben een brief gestuurd.”

Voor de NS staat veel op het spel. Het bedrijf heeft tot 1 oktober de tijd om een alternatief aan staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur, PvdA) aan te bieden. Is zij niet tevreden, dan verliest de NS de concessie – het recht op de exploitatie – van de hogesnelheidslijn. De vervoersbedrijven Virgin, Deutsche Bahn/Arriva en Veolia hebben hun diensten al aangeboden.

Maar de problemen voor de NS reiken veel verder. De snelle trein maakt deel uit van het hoofdrailnet – de intercity’s – waar de NS eveneens het alleenrecht op heeft. Ook die kan „ter discussie” komen te staan, schrijft Mansveld aan de Kamer. Daarmee zou de vervoerder in grote problemen komen. Juist met de intercity’s verdient de NS zijn geld. Het bedrijf betaalt nu jaarlijks 181 miljoen voor beide concessies.

Volgens Manfellotto hoeft het allemaal niet zo ver te komen. De oplossing: doorgaan met de Fyra. Hij was naar de hoorzitting gekomen om „oplossingen te vinden voor de korte en lange termijn”. Al heeft AnsaldoBreda voor de zekerheid de NS alvast voor de rechter gedaagd. Dat kort geding dient volgende week in Utrecht.