Gyula Horn, de man die het IJzeren Gordijn doorknipte, overleden

Gyula Horn (rechts) knipt samen met de Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken op 27 juni 1989 het IJzeren Gordijn door. Foto EPA / Karoly Matusz

De Hongaarse oud-premier Gyula Horn is op 80-jarige leeftijd overleden. Op 11 september 1989 knipte Horn op de grens met Oostenrijk persoonlijk het prikkeldraad van het tot dan toe hermetisch gesloten IJzeren Gordijn door. Hij lapte een akkoord met de DDR aan zijn laars, waardoor duizenden Oost-Duitsers westwaarts konden vluchten.

Die beslissing was, naar hij later zei, “de zwaarste beslissing in mijn leven.” Het leverde hem onder meer de Sacharov-prijs van het Europees Parlement op en de prestigieuze Karelsprijs.

‘Typisch lid van de post-56-generatie’

Horn werd in 1932 geboren als zoon van een communist die in 1944 door de Gestapo werd vermoord. Doordat hij zich ook aansloot bij de communistische beweging kon hij economie in de Sovjet-Unie studeren. Daarna werkte hij bij verschillende ministeries en het Centraal Comité van de communistische partij. NRC Handelsblad schreef eerder dat hij een typisch lid was van de ‘post-56-generatie’.

“De solide opgeleide, technocratisch ingestelde nieuwe leiders die beter opgewassen waren tegen de politieke en economische problemen dan de functionarissen die in de jaren vijftig de dienst uitmaakten.”

Horn ging al jaren voor een uitgesproken hervormer door toen het revolutiejaar 1989 hem de kans gaf zijn woorden met daden te onderstrepen. In dat jaar werd hij minister van Buitenlandse Zaken.

Van 1994 tot 1998 premier

Na het communisme was Horn nauw betrokken bij het omvormen van de communistische partij tot de Hongaarse socialistische partij (MSzP). Met de partij van de ex-communisten won hij in 1994 de verkiezingen en tot 1998 was hij premier van het land.

Eén deuk slechts vertoonde zijn blazoen: in de jaren negentig werd bekend dat hij in 1956 deel had uitgemaakt van een militie die de Russen hielp de Hongaarse Opstand neer te slaan. Voor veel Hongaren veranderde de held van 1989 op slag in de verrader van 1956.

Horn lag al enkele jaren in het ziekenhuis. Hij laat een vrouw en twee kinderen achter.

Horn, als premier van Hongarije, in 1997 op bezoek bij premier Kok in het Catshuis. Foto ANP

    • Lex Boon