Den Haag verstevigt de grip op school

De autonomie van scholen is in het geding. De problemen bij Ibn Ghaldoun geven de overheid extra munitie om op te treden.

De gymzaal zat vol. De leerlingen van de islamitische scholengemeenschap Ibn Ghaldoun zijn gisteren begonnen met het opnieuw afleggen van de 27 examens waarvan de vorige versies uit de kluis van hun school waren gestolen. Na alle rumoer van de afgelopen weken klonk alleen nog het geritsel van papier.

In de Tweede Kamer begon gisteren het napraten. Staatssecretaris Dekker (Onderwijs, VVD) kwam uitleg geven over de diefstal van de examens. Wat voor gevolgen heeft deze affaire voor Ibn Ghaldoun, wilden de Kamerleden weten, en wat zijn de repercussies voor de rest van het voortgezet onderwijs?

Dekker wilde nog geen uitspraken doen over de toekomst van Ibn Ghaldoun zolang de onderzoeken van politie, Openbaar Ministerie en de Inspectie van het Onderwijs niet zijn afgerond. Voor de zomervakantie zijn zij niet klaar met hun werk. De staatssecretaris beloofde wel dat hij meteen zal optreden als hem duidelijk wordt dat er sprake is van nalatigheid van het schoolbestuur – laat staan iets ergers. Ook als alle rapporten nog niet af zijn.

De vraag is hoe hij Ibn Ghaldoun dan kan dwingen de poorten te sluiten. Een school opheffen – zeker een bijzondere school – gaat niet zomaar. De overheid kan alleen ingrijpen als het onderwijs structureel zeer zwak is, of als de financiën niet op orde zijn.

En laat Ibn Ghaldoun nu net in de financiële problemen zitten. De school moet subsidies aan de overheid terugbetalen omdat het geld niet doelmatig besteed is, onder andere aan reisjes naar Mekka. Voor deze terugbetaling is een regeling getroffen. Mochten veel ouders hun kinderen na alle commotie van school halen, dan heeft Ibn Ghaldoun niet langer voldoende inkomsten om én goed onderwijs te verzorgen én zijn schulden af te betalen. De school staat al onder verscherpt financieel toezicht van de inspectie, dus Dekker zal daar meteen bericht van krijgen. Dan heeft hij een wettelijke reden om de school per ommegaande te sluiten.

En de rest van het voortgezet onderwijs? Dekker wees de Kamer erop dat er een wet op behandeling wacht die de de minister van Onderwijs de macht geeft eerder in te grijpen bij scholen waar het misgaat. Dat gebeurt dan door middel van een zogenoemde ‘aanwijzing’ aan het bestuur. Wanneer zo’n opdracht niet wordt uitgevoerd, wacht een school een financiële sanctie.

Deze wet is een reactie op de crises bij Inholland en Amarantis. De overheid moest lijdzaam toezien terwijl de leiding van deze scholen er een rommeltje van maakte. Nu de ophef hierover langzaam vergeten wordt, komt de affaire op de Ibn Ghaldoun-school de bewindslieden op het ministerie van Onderwijs niet eens zo slecht uit. De kwestie onderstreept het belang van de wet nog eens.

Zo draagt de diefstal van de examens op de Rotterdamse scholengemeenschap ertoe bij dat de overheid haar grip op het onderwijs langzaam verstevigt. Na elk incident bestaat er bij Kamerleden minder animo om de autonomie van scholen te verdedigen. Ook politici van confessionele partijen, die de vrijheid van onderwijs traditioneel hoog in het vaandel hebben staan, lijken hun verzet tegen tegen meer overheidsbemoeienis op te geven.