Iemand met ogen en oren voor wat er mis is in de EU

Als EU-burgers willen klagen, kan dat bij de Europese Ombudsman Vandaag presenteren de nieuwe kandidaten voor de prestigieuze functie zich in Brussel Er zijn twee Nederlanders in de race

Hoewel Nederland met gevechtstroepen uitrukt, is Mali géén vechtmissie, benadrukten de ministers.
Hoewel Nederland met gevechtstroepen uitrukt, is Mali géén vechtmissie, benadrukten de ministers. Foto AFP

Correspondent België

De Nederlandse Ombudsman Alex Brenninkmeijer liep de afgelopen dagen met een mapje onder zijn arm door de wandelgangen van het Europees Parlement in Straatsburg. Bij elke politieke fractie die hem wilde ontvangen, kwam hij vertellen waarom juist híj de nieuwe Ombudsman van de Europese Unie zou moeten worden.

Datzelfde deed de Nederlandse Europarlementariër Ria Oomen (CDA). Zij was in Brussel al aan haar lobbyrondje begonnen en maakte dat in Straatsburg af. Zij is óók kandidaat voor de functie die in de EU geldt als prestigieus en belangrijk: bij de Europese Ombudsman (met een jaarsalaris van 248.000 euro) kunnen burgers klagen als ze in de problemen komen door Europees beleid of als ze slechte ervaringen hebben met Europese instellingen.

Vandaag zijn in Brussel hoorzittingen met alle kandidaten. Naast de twee Nederlanders zijn het er nog vier: Francesco Speroni, een Italiaanse Europarlementariër van Lega Nord. Verder een Europarlementariër van de Duitse SPD, Dagmar Roth-Behrendt, een Duitse jurist, Markus Jaeger, en Emily O’Reilly, de Ombudsman van Ierland. Begin juli beslissen de Europarlementariërs in een geheime stemming wie de opvolger wordt van de Griekse EU-ombudsman Nikiforos Diamandouros.

Onder de Europarlementariërs zijn felle discussies: vooral Groenen, liberalen en sommige sociaal-democraten vinden dat het iemand van buiten moet worden en níét uit de politiek: door de schijn van partijdigheid zou het gezag van de Ombudsman onderuit worden gehaald. En de Europese instellingen hebben het al moeilijk genoeg met hun geloofwaardigheid bij de burgers.

Er gaan al verhalen over politieke deals. Deals die worden gesloten vóór Ria Oomen, die al 24 jaar in het Europees Parlement zit en daar een groot netwerk heeft. Of juist tegen haar en de andere Europarlementariërs die kandidaat zijn. „Als de collega’s die vinden dat het iemand van buiten moet zijn, samen één iemand uitkiezen, moet het lukken”, zegt een Europarlementariër. De meest genoemde kandidaat van buiten die dan een grote kans zou maken, is de Ierse Ombudsman O’Reilly.

„Er is een tendens naar informele contacten”, zegt Alex Brenninkmeijer, die in zijn kandidatuur wordt gesteund door de Nederlandse regering. „Maar ik ga de achterkamertjes niet langs. Ik vind dat niet passen bij een onpartijdige Ombudsman. Ik heb acht jaar ervaring als Ombudsman in Nederland, ik ben bekwaam en succesvol. Ik heb ook contacten in heel Europa, als voorzitter van het Europese verbond van Ombudsmannen.”

Als EU-Ombudsman wil Brenninkmeijer met webcare komen: zijn dienst zal op internet zoeken naar kwesties die burgers bezighouden. Hij zal proberen om problemen van burgers snel op te lossen en om Europese instellingen transparanter te laten werken. „Het grootste probleem van Europa is dat een gewone sterveling het beleid niet begrijpt.”

In haar werkkamer in Straatsburg zegt Ria Oomen dat ze als Ombudsman haar onpartijdigheid zal bewijzen. „Ik hoop op een zaak tegen het Europees Parlement. Dan kan ik het laten zien.” Ze voelt zich „competent en ervaren”: van 1985 tot begin dit jaar was ze voorzitter van de Stichting Geschillencommissies.

Oomen is vast van plan om van de EU-Ombudsman een bekend instituut te maken: „Anders krijg je ook geen klachten.” Haar medewerker heeft de cijfers: vorig jaar kreeg de Ombudsman 2.400 klachten, waarvan 70 procent niet ontvankelijk werd verklaard.

De nieuwe Ombudsman wordt de derde die de EU heeft. „De eerste legde de fundamenten, de tweede bouwde het instituut uit en nu hebben burgers behoefte aan een gezicht: iemand met oog en oor voor wat er mis is in de EU. Een collega zei tegen mij: ‘dat is jou op het lijf geschreven’, en dat is ook zo.”