Verse groente en vooral kolen, heel veel kolen

Algemeen Handelsblad van 23 juni
Algemeen Handelsblad van 23 juni

In juni 1948, 65 jaar geleden, gokte Jozef Stalin verkeerd. Met een blokkade van spoorlijnen, wegen en kanalen in de Russische bezettingszone van Duitsland dacht hij het in vier sectoren verdeelde Berlijn eens en voor altijd in de invloedssfeer van de Sovjet-Unie te trekken. De westelijke geallieerden kwamen de West-Berlijners evenwel te hulp: op 24 juni openden ze met een vloot van hoofdzakelijk Amerikaanse en Britse toestellen een ‘luchtbrug’ op Berlijn om de benarde inwoners voedsel, kolen en andere essentiële goederen te brengen.

‘Het luchtgebied boven de stad is vrijwel niet meer vrij van vliegtuigen. Tempelhof biedt het beeld van een georganiseerde drukte. Iedere acht minuten landt er een transportvliegtuig met goederen voor de [geallieerde] bezettingstroepen en belangrijke benodigdheden voor de Duitsers’, schreef de correspondent van de Nieuwe Rotterdamse Courant (NRC) op 28 juni.

Stalins besluit tot de blokkade van Berlijn was een reactie op de invoering van de nieuwe Duitse Mark, samenvallend met grootschalige Amerikaanse Marshallhulp om West-Europa, inclusief West-Duitsland, na de Tweede Wereldoorlog economisch weer op poten te krijgen – en daarmee te verankeren in de Amerikaanse invloedssfeer. ‘Hard tegen hard’ kopte NRC over de spanningen tussen Oost en West.

De correspondent in Londen becommentarieerde dat de Russen de valutaperikelen dankbaar hebben aangegrepen om de Westelijke positie in Berlijn nog moeilijker te maken dan zij al was. ‘Hun vertegenwoordigers aldaar hebben er trouwens allang geen doekjes meer om gewonden, dat het naar hun mening tijd is geworden voor de Westelijken hun boeltje te pakken en Berlijn aan de Russen over te laten.’

De Russen dachten dat de luchtbrug niet vol te houden was, maar uiteindelijk bleek de operatie een groot succes voor de geallieerden. In mei 1949 werd de opheffing van de Russische landblokkade aangekondigd. De NRC-correspondent in Berlijn schreef op 11 mei 1949 over een ‘opgewonden stemming te Berlijn’.

De volgende dag was sprake van een feestelijke sfeer. ‘De Berlijners zien vandaag de wereld weer met andere ogen. De stroomversperringen zijn vannacht opgeheven en de kranten meldden welke heerlijkheden zich reeds onderweg bevinden of kort voor het vertrek staan: verse aardappelen, verse groenten, sinaasappelen, citroenen en vooral natuurlijk kolen en nog eens kolen.’