Traangas, pepperspray en dan krijg je dit

Na 18 dagen protest rondom het Gezipark werd dit weekend het Taksimplein ontruimd Nu is het plein hermetisch afgesloten In omliggende hotels rolden de traangasgranaten binnen

Protesters take cover inside Divan Hotel near Gezi Park in Istanbul on June 15, 2013. Turkish police stormed an Istanbul park on Saturday after protesters defied an ultimatum from Prime Minister Recep Tayyip Erdogan to end their occupation of the site, in a major escalation of more than two weeks of anti-government unrest. AFP PHOTO/BULENT KILIC
Protesters take cover inside Divan Hotel near Gezi Park in Istanbul on June 15, 2013. Turkish police stormed an Istanbul park on Saturday after protesters defied an ultimatum from Prime Minister Recep Tayyip Erdogan to end their occupation of the site, in a major escalation of more than two weeks of anti-government unrest. AFP PHOTO/BULENT KILIC AFP

Correspondent Turkije

Het vijfsterrenhotel Divan, dat uitkijkt op het Gezipark, is zaterdagavond het epicentrum van de rellen die uitbraken nadat de oproerpolitie het park ontruimt.

Receptionisten in keurig driedelig pak, twee jonge vrouwen en een man, duiken achter de balie als de eerste traangasgranaat de lobby van het hotel in rolt. Demonstranten stuiven uiteen over de Ottomaanse tapijten, en duiken hoestend de toiletten in en spuiten op leren fauteuils hun gezichten vol citroensap. Dat schijnt te helpen. „Het is alsof mijn lichaam brandt”, schreeuwt een betoger, gasmasker over de neus, helm op het hoofd.

Premier Erdogan heeft een uur daarvoor een allerlaatste waarschuwing naar de bezetters van het Gezipark gestuurd. „Jullie moeten het Gezipark verlaten, anders weten onze veiligheidstroepen hoe Taksim te ontruimen. De staat is geen speelgoed”, sprak hij in Ankara, waar naar schatting van de Turkse media 100.000 aanhangers van zijn partij op de been waren. Drie dagen lang hield de premier zich in, en ontving hij vertegenwoordigers uit alle lagen van de bevolking om over een oplossing voor de crisis te spreken. Acteurs, columnisten, en initiatiefnemers van het Taksim protest.

Hij beloofde zich aan de uitspraak van de rechter te houden, die de vernietiging van het park had opgeschort. Hij beloofde een referendum over de plannen, mocht de rechter in hoger beroep de bouwplannen alsnog goedkeuren. De stad ontspande zich in die drie dagen. Politie en demonstranten rusten uit, met hun rug tegen dezelfde muren.

Tot zaterdagavond, 20.45 uur, Turkse tijd. Het Gezipark wordt niet alleen heroverd op de demonstranten. Het wordt hermetisch afgesloten. Tenten en vlaggen verdwijnen achter in de containerwagens van de gemeentereinigingsdienst. Een boom volgehangen met boodschappen aan het land en de premier („all you need is love”) wordt in brand gestoken. De barricaden van autowrakken, boekenkasten, steigers en prullenbakken worden geruimd. Journalisten die de ontruiming willen vastleggen worden weggestuurd of moeten de geheugenkaarten op hun fotocamera’s legen. Twitter ontploft met samenzweringstheorieën: „Er is veel speculatie over de politie die bezig is met het planten van bewijsmateriaal. Daar zijn ze erg goed in”, tweet Dani Rodrik, academicus en Erdogan-criticaster.

De argwaan wordt gevoed door verklaringen uit Ankara. Minister voor Europese Zaken Egemen Bagis waarschuwt dat „De staat helaas iedereen die daar [op Taksim] blijft, zal beschouwen als een supporter of lid van een terreurorganisatie”. De politie arresteert niet alleen relschoppers maar ook artsen en studenten medicijnen die eerste hulp verlenen rond de belegde hotels rond Taksim. De waterkanonnen van de politie spuiten water met een onbekende chemische stof uit over de demonstranten. Demonstranten klagen over een brandende huid. De gouverneur van Istanbul, Huseyin Avni Mutlu, bevestigt zondagmiddag dat het water vermengd is met pepperspray „maar ze zijn eraan gewend”.

In de loop van zondag zijn twee Turkije’s op de been. In de wijken Harbiye, Osmanbey en Kurtulus wordt opnieuw gevochten tussen demonstranten en de oproerpolitie. Maar aan de andere kant van de stad verzamelen zich tienduizenden aanhangers om premier Erdogan te verwelkomen in deze opstandige stad. Vanuit Besiktas tuigen tientallen vissersboten hun dek op met de rode vlag van de Turkse eenheidsstaat, met manshoge afbeeldingen van de premier. De regeringsgezinde krant Sabah verwoordt de atmosfeer hier met de vrolijke aankondiging: „Het Gezipark is weer open voor publiek”. Na 18 dagen is de stad nu weer van de premier en zijn aanhang. Maar de demonstranten zijn even onvermurwbaar. „We zullen het Taksim Gezipark heroveren, opnieuw en opnieuw”, verklaart Alican Elagoz. Het gevecht om Taksim is neergeslagen, maar niet gedoofd.