Snowden tijdens livechat: ‘De VS kunnen dit niet onder het tapijt vegen’

“De waarheid kan niet worden gestopt” en “Dit land is het waard om voor te sterven”. De live Q&A die de Britse krant The Guardian vanmiddag hield met klokkenluider Edward Snowden had soms een klein beetje een David en Goliath-gehalte. Snowden leek weinig onder de indruk van alle woedende reacties door de Amerikaanse overheid op zijn onthullingen.

Edward Snowden.
Edward Snowden. Foto EPA / Glenn Greenwald/Laura Poitras

“De waarheid kan niet worden gestopt” en “Dit land is het waard om voor te sterven”. De live Q&A die de Britse krant The Guardian vanmiddag hield met klokkenluider Edward Snowden had soms een klein beetje een David en Goliath-gehalte. Snowden leek weinig onder de indruk van alle woedende reacties door de Amerikaanse overheid op zijn onthullingen.

Lezers konden op de site van de krant een vraag posten. De hashtag voor vragen via Twitter, #AskSnowden, was meteen al trending topic. Verschillende lezers complimenteerden Snowden met zijn lef en durf. Echt nieuws kwam er niet uit de sessie, maar met name de vorm was interessant, zoals NRC-columnist Joris Luyendijk en NRC-correspondent Guus Valk twitterden:

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Nog niet veel nieuws gelezen, maar de vorm van een chatgesprek met Snowden is wel een meesterzet van The Guardian #asksnowden

Tijdens de livechat ging de voormalige medewerker van de CIA in op de beschuldigingen van de VS aan zijn adres, zijn motivatie om aan de bel te trekken en hoe hij de toekomst ziet.

Snowden zijn keuze om te vluchten naar Hong Kong en niet bijvoorbeeld naar IJsland, legde hij als volgt uit:

De VS verlaten was een groot risico; NSA-medewerkers moeten dertig dagen van tevoren hun reis bekendmaken. Ik moest dus reizen naar een land waar ik niet meteen opgepakt zou worden. IJsland zou waarschijnlijk onder een grotere druk kunnen worden gezet door de VS.”

Beschuldigingen dat hij Hong Kong ingelicht had over de praktijken van de VS in ruil voor asiel ontkende hij:

“Dit is een voorspelbare beschuldiging. Als ik een Chinese spion was waarom zou ik dan niet meteen naar Bejing zijn gevlogen? In dat geval zou ik nu in een paleis leven en een feniks aaien.”

Obama gaf hem hoop op betere tijden

De klokkenluider lichtte ook toe waarom hij gewacht had met de openbaarmaking. Obama’s verkiezing had hem hoop gegeven op andere tijden:

“Obama’s campagnebeloften gaven me hoop. Helaas, versterkte hij na zijn verkiezing verschillende programma’s die inbreuk maken op de privacy en sloot hij juist andere onderzoeken naar schendingen van het recht.”

Toch is het volgens hem nog niet te laat voor Obama. De klokkenluider deed nog een beroep op de president om “het gezonde verstand weer te laten prevaleren”.

In antwoord op een vraag van een lezer of de documenten met daarin alle onthullende informatie nog wel beschikbaar zouden zijn als er iets met hem zou gebeuren, zei hij dat “dit land het waard is om voor te sterven”:

“Het enige dat ik kan zeggen is dat de VS dit niet kan verdoezelen door me in de cel te stoppen of te vermoorden. De waarheid kan niet worden gestopt.”

Inspiratie van andere klokkenluiders

Volgens Snowden leidt de disproportionele reactie op zijn onthullingen ertoe dat andere klokkenluiders alleen maar beter toegerust zullen zijn in de toekomst:

“Drake, Kiriakou, en Manning zijn allemaal voorbeelden van klokkenluiders waarop alleen maar reacties zijn gekomen die de zaak deden escaleren. Burgers met een geweten die getuige zijn van onrecht zullen heus niet stoppen omdat ze kapot gemaakt worden. In plaats daarvan zullen dit soort draconische reacties alleen maar betere klokkenluiders opleveren. Als de regering Obama mij nog feller het vuur na aan de schenen legt, kunnen ze erop rekenen dat ze ook een felle publieke reactie terug kunnen verwachten.”

Aan de andere kant was hij ook weer niet al te enthousiast over datzelfde publieke debat, liet hij weten aan een lezer.

“De media lijken meer geïnteresseerd in te zijn in wat ik zei toen ik zeventien was of in hoe mijn vriendin eruit ziet dan in het grootste aftapprogramma aller tijden.”

Snowden wilde niet leven in een wereld waarin hij werd afgeluisterd

De 29-jarige Amerikaan onthulde vorige week het lek te zijn achter de openbaarmaking van een grote vracht geheime informatie over het Amerikaanse PRISM-programma, waarover The Guardian en The Washington Post als eerste berichtten. De klokkenluider bleek vervolgens naar Hong Kong gevlucht te zijn. In een interview met de South China Morning Daily zei hij dat de NSA ook honderden cyberaanvallen heeft gepleegd op doelwitten in Hong Kong en China.

Snowden zei eerder in een interview dat hij “niet in een wereld wil leven waarin alles wat hij doet of zegt afgeluisterd wordt”:

De Amerikaanse overheid doet ondertussen strafrechtelijk onderzoek naar Snowden. Volgens de FBI heeft het publiceren van de informatie grote schade aan de VS en de veiligheid in het land veroorzaakt. De Amerikaanse National Security Agency (NSA), die bij de afluisterpraktijken betrokken is, deed naar aanleiding van de onthullingen aangifte bij het Amerikaanse ministerie van Justitie.

Snowden ontkende dat overigens tijdens de livechat:

“Ik heb geen enkele operatie tegen legitieme militaire doeleinden onthuld. Ik heb gewezen op de hacks van de NSA op burgers en instellingen zoals universiteiten, ziekenhuizen en andere private ondernemingen. Iedere keer dat er een publieke discussie is die het Amerikaanse gezag kan ondergraven, zeggen ze dat.”