Nederland initieerde geheime vredesoperatie Israël en Palestina

Kamerlid Han ten Broeke (VVD) was als gezant hoofdrolspeler bij de geheime vredesoperatie die Nederland initieerde voor Israël en Palestina. Minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal (foto) was ook nauw betrokken.
Kamerlid Han ten Broeke (VVD) was als gezant hoofdrolspeler bij de geheime vredesoperatie die Nederland initieerde voor Israël en Palestina. Minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal (foto) was ook nauw betrokken. Foto ANP / Valerie Kuypers

Nederland heeft zeker een jaar lang geprobeerd het vastgelopen vredesoverleg tussen Israël en de Palestijnen op gang te brengen. Dat bevestigen betrokkenen aan NRC Handelsblad. Een Israëlische en een Palestijnse onderhandelaar zijn afgelopen winter in Nederland geweest voor gesprekken. De geheime operatie kreeg in Nederland de codenaam ‘Blauwgroen’: een verwijzing naar de vlaggen van beide partijen.

Het Nederlandse initiatief, waarbij VVD-Kamerlid Han ten Broeke als gezant een hoofdrol speelde, begon na het vastlopen van vredesbesprekingen in Amman, in januari 2012. Daarna heeft Nederland geprobeerd de Israëlische premier Netanyahu en de Palestijnse president Abbas samen aan tafel te krijgen. Nederland heeft daartoe bemiddeld over de vrijlating van Palestijnse gevangenen, als Israëlisch gebaar van goede wil, en ook over de invoer van Russische wapens voor de Palestijnse Autoriteit.

Nederland zag voor zichzelf uiteindelijk niet zozeer een rol als bemiddelaar weggelegd, maar vooral als begeleider en eventueel als gastheer voor vredesoverleg. Onder andere omdat Nederland van oudsher goede betrekkingen onderhoudt met beide partijen en omdat de locatie niet voor de hand ligt – waardoor de zaak geheim zou kunnen blijven.

Weinig mensen waren van de operatie op de hoogte

Slechts een beperkt aantal medewerkers van het ministerie van Buitenlandse Zaken was van operatie Blauwgroen op de hoogte. Toenmalig minister Uri Rosenthal (VVD) was in elk geval nauw betrokken. Hij en zijn partijgenoot Ten Broeke hebben Netanyahu en Abbas - afzonderlijk - verschillende malen onder vier ogen gesproken, onder andere in Jeruzalem en Ramallah. De Tweede Kamer wist hier tot heden niet van.

Volgens Nederlandse bronnen bleven Abbas en Netanyahu het hele afgelopen jaar om elkaar heen draaien. Ze stelden allebei voorwaarden waarvan ze wisten dat de tegenpartij daar niet mee in zou stemmen. Desondanks hield Nederland de contacten gaande, in afwachting van een beter moment.

Nederland staakte operatie vanwege Amerikaanse initiatief

Vanwege het Amerikaanse vredesinitiatief, dat president Obama in maart lanceerde, heeft Nederland zijn inspanningen gestaakt. Nederland wil de Amerikanen niet in de wielen rijden. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry bezocht Israël en de bezette Palestijnse gebieden de laatste maanden herhaaldelijk, in een poging het vredesproces te herstarten.

Minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans (PvdA) weet sinds zijn aantreden van het Nederlandse initiatief. Het staat niet op de agenda tijdens zijn bezoek aan Jeruzalem, dat vandaag begint. Daar zal Timmermans steun uitspreken voor het initiatief van zijn Amerikaanse collega.