Uittredende banken

De kloostermeubels van Dom van der Laan zoeken een nieuw publiek. „Wie zich druk maakt over krimpnaden, is misschien niet de juiste persoon.”

Soberder meubels dan die van Dom van der Laan vind je niet snel. Zich herhalende vormen, uitgevoerd in planken van vuren- of grenenhout, afgewerkt met stoere heknagels en beschilderd in grijs, blauwgrijs of een andere neutrale kleur – de rood-blauwe stoel van Gerrit Rietveld krijgt van de weeromstuit iets frivools.

Na zijn studie bouwkunde in Delft trad Hans van der Laan in 1927 toe tot de Orde van de Benedictijnen. In het klooster werkte hij als architect-monnik vijftig jaar aan een bouwsysteem van vaste maten met een algemene geldigheid. Dom – van dominus, Latijn voor ‘Heer’ – van der Laan was vooral theoreticus. Zijn gedachtegoed over de ‘architectonische ruimte’ en het ‘plastische getal’ paste hij slechts toe in een klein aantal ontwerpen: een abdijkerk, twee kloosters en een woonhuis.

Voor die intens sobere gebouwen ontwierp hij ook het meubilair: kasten, tafels, stoelen, een bureau, een bank en een bed. Elegante, tijdloze houten meubels waar goed op kan worden gezeten, zij het niet te lang, want in zijn zoektocht naar zuivere vormen meed de monnik zachte materialen. Die zouden ook gevloekt hebben met het beton en de kale bakstenen muren van zijn architectonische ontwerpen.

De meubelcollectie van Dom van der Laan is altijd met de hand gemaakt door de Brabantse familie Gorisse. Tot 1985 in de timmerfabriek van Wim Gorisse, en sinds 1985 door zijn neven, de broers Hans en Ad Gorisse.

De meubelfabricage was voor de broers een soort van liefhebberij, een nevenactiviteit die zij combineerden met hun bouwonderneming. Soms hadden ze de handen er even vol aan, bijvoorbeeld toen een klooster in het Zweedse Tomilla helemaal met Dom van der Laan-meubels werd ingericht. Maar de meeste jaren druppelden de opdrachten van liefhebbers slechts binnen. Ad Gorisse: „We deden niks aan acquisitie en werkten alleen op bestelling.”

Een enthousiaste galeriehouder in Amsterdam fungeerde in de jaren negentig korte tijd als dealer. Tot een van de leden van de Stichting Dom van der Laan zag wat voor kunst de galerie verkocht. Gorisse: „In het klooster vonden ze het een onverenigbare combinatie.”

De broers deden de laatste jaren wel enige moeite om de meubels onder de aandacht te brengen. Ze bouwden een website en lieten een drietalige folder drukken. En zes jaar geleden ging Ad Gorisse mee met een handelsmissie naar China. Zijn Chinese gastheren namen zijn visitekaartje met een foto van de kloostermeubels steeds vriendelijk knikkend in ontvangst. Bij die beleefdheid bleef het.

Push

Hoe verder met Dom van der Laan? Vorig jaar maakten de broers de balans op. Ad Gorisse: „We waren aardig in het stof beland. Tijd voor actie, want als wij stoppen, is er vermoedelijk niemand die de productie overneemt.”

De broers besloten de meubelcollectie nog eenmaal „een push te geven”. Ze riepen daarbij hulp in. Een pr-bureau maakte een nieuwe website en een hip ogende brochure. De meubels werden daarvoor gefotografeerd in een eigentijdse setting; nonchalant hangt een spijkerbroek over de leuning van een stoel.

Voor het eerst is Dom van der Laan Meubeldesign ook op beurzen present. In april in Milaan en vorige week op de designbeurs in Zaandam. En om publiciteit te genereren, beschilderden twee Brabantse kunstenaars meubels. Ook proberen de broers tegemoet te komen aan klachten over krimpnaden tussen de planken. Naast vuren- of grenenhout timmeren ze de meubels nu eveneens van gedroogd Amerikaans tulpenboomhout. Dat heeft minder kwasten en het werkt minder.

De nieuwe aanpak leidde al tot bestellingen. Maar ook tot enige twijfel bij de broers: „Gaan we niet te commercieel?”

Vlak voordat Dom van Der Laan in 1991 overleed, ging Gorisse een paar keer bij de monnik op bezoek om licentieafspraken te maken. „In het klooster was de boze buitenwereld ver weg. Zo weldadig rustig en sober. Toen ik op de parkeerplaats mijn telefoon weer aanzette, zag ik tien gemiste oproepen staan.”

In hoeverre moeten ze aan die buitenwereld toegeven om de sculpturale meubels van Dom van der Laan aan de man te brengen? Daarover breken de broers zich soms het hoofd. Ad Gorisse: „Het is een dilemma: maken we de meubels niet te mooi? Wie zich druk maakt over een krimpnaad, is misschien niet de juiste persoon voor een Dom van der Laan-meubel.”

Zie ook domvanderlaan.nl