Ook drukkerijen van naam gaan failliet

De drukkerijen hebben nog geen antwoord op de digitalisering. Het regent faillissementen in de sector.

Nederland. Amsterdam, 22-05-2006 De Dam/ Krantenstandaard op wielen/ verkoop door AKO/ Foto: Patrick Post/ Hollandse Hoogte
Nederland. Amsterdam, 22-05-2006 De Dam/ Krantenstandaard op wielen/ verkoop door AKO/ Foto: Patrick Post/ Hollandse Hoogte Patrick Post/Hollandse Hoogte

Het was slechts een klein berichtje in Het Financieele Dagblad van vorige week zaterdag. Maar het kan grote gevolgen hebben voor de zakenkrant zelf. Drukkerij Dijkman Offset in Diemen heeft vorige week uitstel van betaling gevraagd.

Bijzonder, zo’n bericht? Op zich niet. Het gaat al lang slecht in de grafische industrie. De omzet daalt al tien jaar sterker dan het gemiddelde in de industrie. De werkgelegenheid neemt af: van 70.000 arbeidsplaatsen begin jaren negentig naar 32.000 eind vorig jaar. En faillissementen van drukkerijen zijn aan de orde van de dag. Het overkomt zelfs bekende, in de branche geroemde bedrijven.

Saillant is echter dat Dijkman Offset de drukker is van het FD. Sinds maart rolt de krant in Diemen van de persen in het zogenoemde berlinerformaat, kleiner dan De Telegraaf, groter dan NRC Handelsblad. Het FD is er trots op. Gaat Dijkman failliet – mislukt een doorstart binnen twee weken – dan moet het FD de druk van zijn krant (oplage 47.700) elders onderbrengen.

En dan ontstaat een vreemde situatie. In de grafische sector is al jaren sprake van overcapaciteit. Er zijn meer persen dan drukorders, de machines staan te lang stil, en dat kost veel geld. Roto Smeets Group, de grootste drukkerij van Nederland, klaagt er al jaren over. Er geldt echter geen overcapaciteit voor het drukken van berlinerkranten; dat kunnen slechts enkele bedrijven in Nederland. Het formaat is niet gangbaar en je hebt speciale persen nodig. Het FD meldde vorige week dat het onderhandelt met Janssen Pers in Gennep.

Als berliner dan zo gewild is en er zijn weinig drukkerijen die dat kunnen maken, hoe kan Dijkman dan in problemen zijn? „Wij hebben onze financiering geregeld in de tijd dat het nog goed ging”, zegt directeur Ton Smeets. „Een paar jaar geleden hadden we een omzet van 22 miljoen euro. Nu is die circa de helft.” Dijkman verloor onder meer de drukorders van De Pers en Metro. „Het vertrouwen van de bank is weg.” Rabobank en dochterleasemaatschappij De Lage Landen willen volgens hem niet meer flexibel zijn, en eisen dat de drukkerij zich aan de financiële afspraken houdt.

Uit cijfers van brancheorganisatie GOC blijkt dat de totale omzet van de grafische industrie in 2012 tweederde was van de omzet tien jaar eerder.

Financiers hebben weinig vertrouwen meer in drukkerijen: papier zou zijn langste tijd hebben gehad als informatiedrager. Adviesbureau PwC meldde vorige week in zijn jaarlijkse Entertainment & Media Outlook dat wereldwijd de omzet in gedrukte tijdschriften en boeken blijft dalen. Alleen digitaal ziet PwC nog groei.

Bovendien is de sector kapitaalintensief. Wie vooruit wil, moet vooruit betalen. Eerst een nieuwe pers kopen voor miljoenen euro’s en daarna hopen dat die kan worden terugverdiend. Een voordeel dat ook een nadeel is: elke nieuwe pers kan veel meer dan de oude. Zo blijft de overcapaciteit in stand.

Roto Smeets, het enige Nederlandse grafisch bedrijf met een beursnotering, merkt dat sterk. Het somde vorige maand bij de presentatie van de kwartaalcijfers weliswaar een aantal overnames en faillissementen op van Europese concurrenten. Maar de conclusie bleef hetzelfde: „Per saldo blijft in Europa nog steeds sprake van aanzienlijke overcapaciteit.” Roto Smeets drukt onder meer in diepdruk en heatset-rotatiedruk grote oplagen tijdschriften voor onder meer Sanoma en Audax en edities van bladen als The Economist en Time.

De groep met bedrijven in onder meer Deventer, Etten en Weert presteerde in het eerste kwartaal wel beter dan de Europese concurrenten. Zowel de diepdrukkerijen als de heatsetbedrijven verwerkten meer papier dan een jaar ervoor. De concurrenten juist minder. Roto Smeets zag de omzet weliswaar dalen, maar wist door besparingen wel het bedrijfsresultaat te laten groeien.

Roto Smeets hoopt op een beter resultaat in 2013 dan in 2012, vooral door te reorganiseren. Dat is geen structurele oplossing, klinkt elders in de branche. Een moderne graficus moet nadenken over nieuwe mogelijkheden van drukwerk.

Hoe sluit papier aan op het gebruik van smartphones en tablets, bijvoorbeeld. Klanten willen geen lang exposé meer over technische mogelijkheden van een nieuwe pers. Ze willen horen hoe zij hun klanten kunnen overtuigen papier trouw te blijven. Bijvoorbeeld de berliner van het FD.