Soepele Rehn verwart coalitie

Hoeveel moet het kabinet precies bezuinigen? Zes miljard is genoeg, klinkt het nu ineens uit Brussel.

Wat is het nou? Moet het kabinet het begrotingstekort in 2014 naar 2,8 procent terugbrengen, zoals eurocommisaris Ollie Rehn twee weken geleden beval? Dat betekent misschien wel 10 miljard euro extra snijden. Moeten VVD en PvdA op zoek naar 8 miljard, zoals De Nederlandsche Bank maandag meldde? Of kan het kabinet volstaan met 6 miljard extra besparingen zoals Rehn gisteren tijdens een flitsbezoek aan Nederland verklaarde?

Al die opdrachten leiden tot verwarring, zo bleek gisteren in de Tweede Kamer. En die verwarring vergroot de spanning bij de bezuinigingsonderhandelingen die coalitiepartners VVD en PvdA vanaf deze week voeren. Dat bleek uit de vragen die aan de Finse eurocommissaris voor begrotingszaken werden gesteld.

Rehn was voor zijn doen behoorlijk uitgesproken: als de Nederlandse economie zich zo slecht blijft ontwikkelen, hoeft het begrotingstekort ook volgend jaar niet onder de 3 procent te komen. Het is in dat geval voldoende om het tekort met 6 miljard euro extra terug te brengen.

VVD’er Mark Harbers reageerde kritisch op de koerswijziging. Hij vroeg Rehn waarom hij ineens het accent legt op 6 miljard aan extra bezuinigingen – een bedrag dat Rehn vaststelt door 1 procent van het bruto binnenlands product te nemen. „Waarom staat die 1 procent aan extra bezuinigingen niet in de concrete aanbevelingen van de Europese Commissie, maar wel het maximale begrotingstekort van 2,8 procent”, wilde Harbers weten.

Harbers vroeg ook wat er gebeurt als de bezuinigingen van 6 miljard onvoldoende zijn om het begrotingstekort volgend jaar onder de 3 procent te krijgen. Rehn noemde die discussie „prematuur” en benadrukte dat economie nu eenmaal geen exacte wetenschap is. Volgens de Fin zullen de extra bezuinigingen van 6 miljard nog „een hele opgave” voor Nederland zijn.

De accentwijziging van Rehn kon op heel wat meer enthousiasme rekenen van PvdA-Kamerlid Henk Nijboer. Hij noemde de uitspraken van Rehn „zeer verhelderend”. Voordeel is nu dat het einddoel (6 miljard extra bezuinigingen) voor 2014 duidelijk wordt. Tegenvallende vooruitzichten voor het begrotingstekort hoeven dan niet steeds tot extra maatregelen te leiden. De eurocommisaris sprak gedurende anderhalf uur met leden van de Tweede Kamer, nadat hij eerder met premier Rutte en minister van Financiën Dijsselbloem had gesproken. Zijn bezoek komt op een moment dat de coalitie zich gaat buigen over nieuwe bezuinigingen.

Rehn maakte een eind aan de onduidelijkheid die hij twee weken geleden zelf had veroorzaakt. In zijn aanbevelingen stelde de Fin toen voor om het tekort in 2014 terug te brengen tot 2,8 procent. Hiermee wilde hij een veiligheidsmarge creëren om op die manier de 3 procentzeker te halen. Gisteren benadrukte hij dat het accent wat hem betreft op de 6 miljard komt te liggen, maar mocht de economie, zoals nu nog wordt verwacht, volgend jaar weer groeien, dan houdt hij vast aan het maximale begrotingstekort van 2,8 procent.

Maandag sprak De Nederlandsche Bank de verwachting uit dat het tekort in 2014 op 3,9 procent uitkomt. Om dan binnen de Europese marges te blijven, zouden er nog miljarden extra moeten worden gevonden. De Rabobank sprak vanochtend de vrees uit dat de economie ook in 2014 niet groeit als het kabinet vasthoudt aan harde bezuinigingen en de lasten voor de consument verzwaart. De bank verwacht dat met dit beleid de negatieve spiraal blijft bestaan van lage economische groei, afnemende koopkracht en weer noodzakelijke bezuinigingen.

Het Centraal Planbureau komt overmorgen met zijn juniraming en de kans is groot dat het eerder voorziene begrotingstekort naar boven wordt bijgesteld. Zonder nieuw beleid ging het CPB uit van een tekort in 2014 van 3,4 procent.