Plotseling alleen op de wereld - en dat is het dan

Die Wand. Regie: Julian Pölsler. Met: Martina Gedeck. In: 12 bioscopen.**

Een gedeprimeerd ogende vrouw neemt een uitnodiging aan om een weekeinde bij vrienden in hun huis hoog in de Oostenrijkse Alpen door te brengen. Haar vrienden gaan nog even naar het dorp en laten de vrouw alleen achter, met de hond. De volgende ochtend ontdekt de vrouw dat alle uitwegen uit de idyllische locatie zijn afgesloten door even onzichtbare als ondoordringbare wanden. Zij is plotseling alleen op de wereld, afgezien dan van de hond en de andere dieren van de vallei en de bergweide. Als een soort vrouwelijke Robinson Crusoe zal de vrouw in eenzaamheid moeten proberen er het beste van te maken.

Die Wand is gebaseerd op de gelijknamige roman van de in 1970 overleden Oostenrijkse schrijfster Marlen Haushofer. Het boek dateert al uit 1963, maar verkreeg pas na de dood van de auteur een soort cult-status, als een manifest tegen maatschappelijke verdrukking van vrouwen met name.

Of de film die nu naar het boek is gemaakt een soortgelijke status zal krijgen, valt sterk te betwijfelen. Zeker is de Duitse beroemdheid Martine Gedeck een actrice die niet gauw gaat vervelen, en zijn er prachtige natuuropnamen. Maar het probleem is dat er na het hierboven aangeduide exposé van de geïsoleerde situatie nauwelijks meer iets gebeurt in de film.

De vrouw leeft voort, jaagt wat, de dieren om haar heen gaan dood, de seizoenen wisselen elkaar af, de vrouw trekt van chalet naar berghut en omgekeerd. De eentonigheid van het geheel wordt versterkt door het feit dat alle tekst in de film in voice-over wordt uitgesproken. De enige ontwikkeling die het personage door de jaren heen doormaakt op haar eenzame post is een neergang in toenemende somberte – die heel aannemelijk lijkt, maar een beetje mager raamwerk is om meer dan anderhalf uur de aandacht vast te houden.

Er zijn geen interessante reflecties, of zelfs maar aanduidingen met betrekking tot het leven dat de vrouw achter zich heeft gelaten. Wel lijkt de film aanvankelijk gekenmerkt door vreemde fouten in de continuïteit – een kat die de vrouw ontmoet, hebben we al eerder gezien – totdat je als toeschouwer duidelijk wordt dat er sprake is van flashbacks en flashforwards in het eentonige verhaal. Kennelijk heeft regisseur Pölsler met tijdsprongen geprobeerd de film meer diepte te geven, maar erg gelukt is dat niet.

Ondanks een wat gewild aandoende ‘ontknoping’ tegen het einde gaat de film nergens heen. Het blijft ook volkomen onduidelijk waarvoor de eenzaamheid en het isolement van de vrouw nu eigenlijk zouden staan, als we die als metafoor zouden opvatten. Als film blijft Die Wand steken in nietszeggende quasi-diepzinnigheid, zoals die goed wordt verwoord in een van de laatste zinnen van de saaie voice-over: „Ik zal het nooit weten, en misschien is dat beter zo.” Misschien moet de conclusie luiden, dat Die Wand een onverfilmbaar boek is.