Orwell doet het goed in tijden van PRISM

Heeft het met het Amerikaanse afluisterprogramma PRISM te maken? Je zou het bijna denken, nu de verkoop van George Orwells dystopische roman 1984 de laatste week flink omhoog is geschoten.

“De Amerikaanse regering is niet van plan het spionageprogramma PRISM te staken, ondanks felle kritiek van privacyorganisaties op het programma waarvan het bestaan vorige week is uitlekt”, zo viel gisteren in NRC Handelsblad te lezen. Met PRISM, uitgevoerd door de National Security Agency (NSA), wordt internationaal internet- en telefoonverkeer in de gaten gehouden in de strijd tegen terreur.

De erven van George Orwell, de schrijver de dystopische klassieker 1984, spinnen inmiddels garen bij het afluisterprogramma. De afgelopen dagen is de verkoop van de roman omhoog geschoten, zoals de cijfers van internetboekhandel Amazon laten zien. Maakte The Guardian gisteren zelfs bekend dat de verkoop van het boek waarin de dreiging van een Big Brother-achtige samenleving is vastgelegd met liefst 7000 procent was gestegen, nu zet deze tendens zich iets behoudender voort: de plekken 17 en 19 in een lijst met bestverkochte boeken wordt inmiddels door verschillende versies van 1984 bezet.

1984 werd in 1984 verfilmd door Michael Radford. Hieronder de trailer die, ironisch genoeg, goedgekeurd werd door “The ministry of information”, zoals de eerste seconden ervan laten zien.

In Lezen &cetera, een overzichtswerk van oud-Boekenredacteur Pieter Steinz, wordt 1984 als volgt omschreven:

“Orwells satire op totalitarisme en versluierende Newspeak (‘war is peace’, ‘freedom is slavery’, ‘ignorance is strength’) is een boek om iedereen aan te raden. Beginnende lezers zullen vooral onder de indruk zijn van de martel- en hersenspoelsessies waaraan Winston Smith in de kelders van het Ministerie van Liefde onderworpen wordt (Kamer 101! De ratten!). Non-fictieliefhebbers worden gegrepen door Orwells uiteenzettingen over de manipulatie van het verleden en de taal in een dictatuur. Literaire fijnproevers waarderen de stilering van Orwells anti-utopia - vanaf de superieur-omineuze beginzin tot het even ontroerende als cynische slot waarin de gebroken Winston ertoe komt Big Brother lief te hebben. En alle anderen kunnen genieten van een aangrijpende roman over de liefde. De verboden amour fou van Winston en Julia, temidden van de teleschermen en de agenten van de Denkpolitie, mondt uit in de ijselijke scène waarin ze elkaar gelaten vertellen dat ze de ander onder druk van de Partij verraden hebben. ‘Ten overstaan van pijn zijn er geen helden, geen helden,’ luidt de kernzin van Nineteen Eighty-Four. En het beeld dat Winstons vaderlijke folteraar O’Brien geeft van de toekomst - ‘stel je een laars voor die stampt op een menselijk gezicht, zonder ophouden’ - is al even ontmoedigend. ‘The best books are those that tell you what you know already,’ denkt Winston wanneer hij in het verboden boek van een Partij-vijand leest. Maar het is anders. De beste boeken vertellen je wat je eigenlijk niet wilde weten.”