‘Israëliërs zijn geen planners’

Waze komt voort uit een traditie van hoogwaardige Israëlische technologiebedrijven. „Zij zijn heel goed in improvisatie.”

Dat Google de Israëlische app-maker Waze koopt – naar verluidt voor ruim 1 miljard dollar – verbaast de Nederlands-Israëlische hoogleraar Uzi de Haan niet. De helft van de Israëlische export bestaat uit hightech en Israël telt meer start-ups per inwoner dan enig ander land ter wereld. IBM, Intel, Cisco en Microsoft zijn er vaste klant.

Israël heeft de kennis van technologie, de ondernemers én een netwerkachtige manier van werken, zegt De Haan. „Die drie elementen heb je nodig om voorop te lopen. In Nederland ontbreekt het aan ondernemerszin en een netwerksamenleving.” Uzi de Haan (1943) studeerde in Delft en richtte in 1998 Philips Israël op. Sinds 2003 doceert hij technologie en management aan het Technion Instituut in Haifa.

Hoe komt Israël aan deze voedingsbodem voor start-ups?

„Het leger speelt een heel grote rol. Het gevoel van een gemeenschappelijk doel maakt samenwerking makkelijk. Iedereen gaat voor hetzelfde, achter die vlag aan. In bedrijven zie je dat ook. En het leger gebruikt veel technologie, daardoor is dat populair. In het westen vinden ze kunst mooi, Israëliërs vinden technologie mooi.

„Daarbij zijn Israëliërs anti-autoritair. Het is hier één grote anarchie. Iedereen mag alles zeggen en men ouwehoert hier graag met elkaar. Ik sprak laatst een huisarts. Die had een probleem in zijn praktijk en zijn buurman, een ingenieur, had een oplossing. Ze gingen ermee de boer op. Dat is in Nederland onvoorstelbaar.

„Bovendien: Israëliërs zijn gewend te leven met onzekerheid. Niet alleen vanwege deze regio; bestaansonzekerheid zit in de joodse cultuur. Israëliërs kunnen daarmee omgaan. In Europa is de reactie, zodra er iets gebeurt: de regering moet iets doen! Maar hier: vergeet het. Je moet het zelf doen en roeien met de riemen die je hebt.

„Stuk voor stuk uitstekende eigenschappen voor ondernemers.”

Is er ook iets af te dingen op dit succesverhaal? Better Place, een accuwisselaar voor elektrische auto’s, ging vorige maand failliet. Kunnen Israëliërs hun start-ups wel zelf uitbouwen tot grote bedrijven?

„Nee, Israëliërs zijn niet goed in grote bedrijven. Ze zijn heel goed in improvisatie, in dingen doen die ontzettend stom zijn. Ze springen gewoon het zwembad in zonder te kijken of er water is. Dat helpt bij ondernemerschap. Maar grote bedrijven vinden ze saai. Formulieren, procedures – allemaal heel belangrijk, maar o zo saai. Israëliërs zijn geen planners. Maar vergeet niet: er is hier ook geen markt.”

Waarom wil het ontwikkelingsteam van Waze na de overname door Google in Israël blijven? In Silicon Valley, Californië, is het toch ook lekker weer?

„Israëliërs zijn toch nationalisten, zionisten. Die willen in Israël zijn. Daar luisteren grote investeerders niet naar hoor. Maar die beseffen wel: de kracht van Waze zit in de mensen hier.”