Hollywood maakt toekomstnachtmerries waar

Apocalyps nu! Hollywood- films vol duistere fantasieën over de eindtijd en de ondergang van de wereld zijn talrijker dan ooit.

Jaden Smith, left, and WIll Smith star in Columbia Pictures' "After Earth."
Jaden Smith, left, and WIll Smith star in Columbia Pictures' "After Earth."

Hoeveel keer kan de aarde in één filmseizoen vergaan? Je vraagt het je af als je de releaselijst van de komende zomer bekijkt. De ene na de andere film staat op stapel waarin de aarde wordt belaagd of vergaat of waarin we na duizend-en-nog-wat jaren vanaf nu in een totalitaire toekomst leven. Het genre van de dystopie, die duistere toekomstfantasie waarin de natuur dood is, de mens van zichzelf vervreemd, en robots en computers ons 24 uur per dag in de smiezen houden, is actueler dan ooit.

Het begon al in april met Oblivion, een stripverfilming die zich tegen het einde van de 21ste eeuw afspeelt, als de maan is geëxplodeerd, de aardbewoners geëvacueerd en Tom Cruise als een soort laatste interstellaire wegenwacht controleert of alle ‘drones’ nog wel functioneren die op de onbewoonde aarde moeten toezien. Deze week komt After Earth in de bioscopen, die vader en zoon Will en Jaden Smith op missie stuurt naar alweer een verlaten aarde. En aan het einde van de zomer wordt de klap op de vuurpijl verwacht: Elysium is de tweede film van de Zuid-Afrikaans/Canadese filmmaker Neill Blomkamp, maker van de sci-fi nepdocumentaire District 9 (2009) waarin buitenaardse wezens Johannesburg overnemen. Ook in Elysium is de aarde aan gort en woedt, als we de eerste berichten mogen geloven, een intergalactische oorlog. De rijken hebben zich in luxe ruimtehuizen teruggetrokken. De arme sloebers zijn op aarde achtergebleven. Ziedaar de arena voor een film over immigratiekwesties, klassenverschillen en gezondheidszorg. Het zal niet de eerste keer zijn dat een sciencefictionfilm stiekem over het heden gaat en actuele politieke, wetenschappelijke en filosofische vraagstukken onder de loep houdt.

Waarom heeft Hollywood nu juist dit jaar het sciencefictiongenre herontdekt? Het is waarschijnlijk meer toeval dan trend. Films zijn soms jaren in productie. Tegelijkertijd staat Hollywood bekend om z’n synchroniciteit. Je hebt zomers met superhelden en zomers met piraten. Maar dit jaar is het extreem. Ook in Guillermo del Toro’s Pacific Rim (megarobots in gevecht met zeewezens, verwacht in juli) en World War Z (Brad Pitt neemt het op tegen superzombies) wordt eindtijdje gespeeld. Ronald Emmerich – die er zijn beroep van heeft gemaakt om de wereld naar z’n grootje te helpen en dan op het laatste moment te laten redden (Independence Day, The Day After Tomorrow, 2012) doet het deze zomer rustig aan. In White House Down, verwacht in augustus, hoeft alleen de Amerikaanse president gered te worden. Al staat die, zoals we uit heel veel films weten, vaak symbool voor de complete beschaving.

Het komt niet vaak voor dat parallel aan de ‘serieuze’ variant van een genre ook de actievariant op de markt komt. En al helemaal niet dat er ook al gelijktijdig een satire op te zien is. Augustus brengt namelijk ook nog de komedie This is the End (tijdens een feestje bij acteur James Franco breekt het einde der tijden aan).

‘Lang en gelukkig’ staat er in ieder geval even niet op de rol. Als al die scenarioschrijvers inderdaad een jaar of vijf geleden met schrijven zijn begonnen, dan zijn al die films wel degelijk het gevolg van de economische crisis en de onzekerheid die dat met zich meebracht. En wordt deze zomer de fantasie geprikkeld door het ‘unhappy end’. Dit jaar maakt de droomfabriek al uw toekomstnachtmerries waar.