De pracht van een 17-jaarlijkse cicadenplaag

Massale media-aandacht voor de cicadenplaag die eens in de 17 jaar steevast optreedt. Omdat de dichtstbevolkte staten in de VS aan de beurt zijn.

Het noordoosten van de Verenigde Staten beleeft op dit moment een invasie van periodieke cicaden, insecten met een levenscyclus van zeventien jaar. Telkens aan het einde van zo’n periode komen de nimfen, die al die tijd ondergronds hebben geleefd, in grote aantallen tevoorschijn. Ze volbrengen in enkele weken de tweede fase van hun leven door te vervellen, te paren, eieren te leggen en te sterven.

Waarom zeventien jaar? Het is mogelijk een strategie om roofdieren dwars te zitten: veel cicaden leiden tot broedsucces bij hun predatoren, maar de volgende generatie cicaden heeft daar – 17 jaar later – geen last meer van. De cicaden zijn niet over het hele subcontinent gesynchroniseerd. Nu is het dichtbevolkte noordoosten van de VS aan de beurt. Dat levert veel media-aandacht op. Volgend jaar staat Iowa op het programma en in 2015 delen van Kansas, Missouri en Oklahoma.

Zo’n plaag is niet prettig als het in je tuin gebeurt, maar afgezien daarvan is het een prachtige gebeurtenis, die inmiddels door veel amateurfilmers is vastgelegd – inclusief het ontzagwekkende, snerpende geluid dat de beestjes produceren om een partner te zoeken.

De mooiste film die je op internet kunt vinden is Return of the Cicadas van filmer Samuel Orr, gespecialiseerd in documentaires en timelapse-fotografie. Zijn kunstwerkje duurt zeven minuten en is al bijna een documentaire. Schitterend belichte beelden laten de cicaden zien terwijl ze uit de grond kruipen en vleugelloos opmarcheren naar bomen voor hun gedaanteverwisseling. De video eindigt met al even magnifieke opnamen van nimfen die uit de nieuwe eieren kruipen en afdalen uit de bomen om zich de grond in te werken voor een verblijf van zeventien jaar.

Orr laat weten dat hij nog veel meer mooie beelden wil schieten voor een complete documentaire over cicaden in het algemeen. En dat hij daarin de heersende mening dat cicaden vies en eng zijn, wil corrigeren. De reportage over de Amerikaanse cicaden is een promotiefilmpje voor zijn collecte op de site Kickstarter. Hij zamelt geld in en wil naar Australië, Costa Rica en Japan, waar je (niet-periodieke) cicaden kunt vinden in woestijnen, bergen, grasland, oerwoud en gematigde bossen. Hij hoopt zelfs ondergronds het leven van de nimfen te kunnen vastleggen. Return of the Cicadas laat zien dat hij het kan.

Orr maakt dus reuze slim gebruik van alle in aandacht voor de cicaden. Hij is halverwege zijn streefbedrag van 40.000 dollar. In 2014 moet zijn film af zijn en wordt hij uitgezonden door PBS ( America’s largest classroom). Echte belangstelling ervoor komt natuurlijk pas in 2030.

De video is te zien op nrc.nl/wetenschap