Snowden nog voor zijn onthulling: ik begrijp dat dit mijn einde betekent

Edward Snowden, de klokkenluider die de Amerikaanse afluisterpraktijken aan het licht bracht, had sinds 16 mei contact met Barton Gellman, journalist van The Washington Post. Deze schrijft vandaag over hun correspondentie.

De 29-jarige oud-CIA-medewerker Edward Snowden. Foto Reuters / Courtesy of The Guardian / Glenn Greenwald / Laura Poitras

Edward Snowden, de klokkenluider die de Amerikaanse afluisterpraktijken aan het licht bracht, had sinds 16 mei contact met Barton Gellman, journalist van The Washington Post. Deze schrijft vandaag over hun correspondentie, waaruit blijkt dat de klokkenluider zich zorgvuldig heeft voorbereid en zich terdege bewust was van het gevaar dat hij liep.

Snowden wist dat zijn openbaring zou leiden tot een klopjacht door een zeer machtig orgaan. De oud CIA-medewerker heeft zijn daad zo discreet moglijk voorbereid, en handelde extreem voorzichtig in zijn contact met de media over zijn plan, die hij wel nodig had om zijn plan te laten slagen. Gisteren maakte hij zijn identiteit bekend via The Guardian:

‘Je kan me helpen de waarheid naar buiten te brengen’

Sinds enkele weken correspondeerde de voormalige CIA-werknemer en de Amerikaanse journalist met elkaar. Snowden wilde zijn naam in het begin van het contact nog niet kenbaar maken, maar hij was er zeker van dat zijn identiteit uiteindelijk bekend zou worden gemaakt, door hemzelf of iemand anders. Snowden liet Gellman tot die tijd geen lange quotes gebruiken. Door gebruik te maken van semantische analyses zou de NSA namelijk zijn identiteit kunnen herkennen aan het patroon van zijn taalgebruik. Daar voegde hij later aan toe:

“Je kan in dit geval de bron niet beschermen, maar als jij me helpt de waarheid kenbaar te maken beschouw ik dat als een eerlijke ruil.”

De klokkenluider vermoedde eind mei al dat hij in de gaten werd gehouden, en benadrukte tegenover Gellman dat zelfs de journalisten die hem volgden gevaar liepen totdat ze zijn verhaal zouden publiceren.

‘Ik begrijp dat ik hiervoor zal moeten boeten’

Begin mei schreef Snowden de journalist het volgende in een bericht, waarvoor hij het pseudoniem ‘Verox’ gebruikte, ‘waarheidsverteller’ in het Latijn:

“Ik begrijp dat ik zal moeten boeten voor mijn daden, en dat het vrijgeven van deze informatie aan het publiek mijn einde betekent.” [...]

De Amerikaanse inlichtingendiensten zullen je hoogstwaarschijnlijk vermoorden als ze denken dat jij de enige factor bent die faalt, en verantwoordelijk kan zijn voor het einde van het onthullen van informatie waar alleen zij toegang toe hebben.”

‘Een alwetende staat vormt de grootste bedreiging voor onze vrijheid’

Gellman, die door Snowden werd aangesproken met de codenaam ‘Brassbanner’, durfde het aan de toenmalige CIA-medewerker te vragen hoe hij kon verantwoorden dat hij werkmethodes van inlichtingendiensten bekend zou maken, waarmee hij mogelijk tegenstanders van de Verenigde Staten een dienst zou bewijzen. Hij kreeg het volgende antwoord:

“Misschien ben ik naïef, maar ik geloof dat op dit punt in de geschiedenis, het grootste gevaar voor onze vrijheid en manier van leven afkomstig is van een alwetende staat, die door niets meer in toom wordt gehouden dan een paar beleidsdocumenten.

De voortdurende uitbreiding van bevoegdheden op ons toezicht is een directe bedreiging voor democratisch bestuur, dat ik het leven van mijzelf en mijn familie ervoor op het spel zet.”

Op 24 mei volgde een e-mail van Snowden, tevens zijn laatste aan de verslaggever, met de volgende tekst:

“Klokkenluiders voor mij werden vernietigd door hun ervaring. Ik wil anderen aanmoedigen om naar voren te stappen door te laten zien dat ze kunnen winnen”

Hij liet weten asiel aan te vragen in IJsland of een ander land “met goed internet en grote persvrijheid”, “maar de reactie op mijn daad zal bepalen hoe kieskeurig ik kan zijn.”

    • Annemarie Coevert