Opinie

Ziende blind en horende doof in 2010

Het is dat ik een goedgemutst typetje ben. Anders zou ik me toch een cynische vroegoude zuurpruim zijn geworden van die eurocrisis. „Beter laat dan nooit”, zei ik dus geruststellend tegen mezelf toen ik vrijdag de kritische (zelf)evaluatie las van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) over de redding van Griekenland in 2010. Daarna ben ik een rondje gaan hardlopen, in de hoop daarmee de opborrelende ergernis te stelpen. Het lukte matig.

De schuldhulpverlener van de wereld erkent in dat rapport namelijk voor het eerst het gelijk van die eindeloze trits aan economische commentatoren die in 2010, bij het eerste – 110 miljard euro kostende – reddingspakket van Europa en het IMF voor Griekenland, vanaf de zijlijn riepen: GRIEKENLAND KAN ZIJN SCHULDEN NOOIT AFBETALEN. Die zijn simpelweg te hoog voor de verdienkracht van de Griekse economie. (Dit was geen hogere wiskunde hoor, iedereen kon dit op de achterkant van een boodschappenlijstje uitrekenen.)

Dwing de private schuldeisers van de Grieken een deel van hun schuld kwijt te schelden, was het advies van die kritische economen. Anders ben je niet Griekenland aan het redden, maar vooral die private schuldeisers – te weten de banken in de rest van Europa die zo dom (of slim) waren om tegen hoge rentes aan een gammel land te lenen. Die werden met die 110 miljard euro keurig afbetaald, en ontsnapten volledig onterecht aan welke vorm van schade dan ook. De onvermijdelijke rekening kwam bij Europese belastingbetalers te liggen.

Maar alle bestuurders – regeringsleiders, het IMF zelf, partijleiders en presidenten van centrale banken als Nout Wellink – hielden in 2010 een ander verhaal. Ziende blind, horende doof, u kunt er vast nog wel een paar leuke uitdrukkingen bij bedenken. Niks kwijtschelden van schulden, de Grieken moesten worden gestraft, en wel zo hard mogelijk. Schulden kwijtschelden zou het geldverkwistende en bedriegende gedrag van de Griekse regering louter belonen. En het zou een financiële tsunami van ellende veroorzaken in Europa.

Het waren echt niet alleen de Geert Wildersen van deze wereld die dit beweerden: het was iederéén die aan de knoppen zat. Wellink zei het mei 2011 nog maar eens luid en duidelijk bij Knevel & Van den Brink: „We krijgen al ons geld terug van de Grieken, met rente.” Hij was acht maanden later nog niet koud president-af of hij zei al wat anders, namelijk dat iedereen natuurlijk wel wist dat Griekenland zijn schulden niet zou kunnen afbetalen. Nieuwe feiten, verdedigde Wellink zijn draai. U-huh.

Een goede remedie tegen cynisme is denken aan wat had kunnen gebeuren als de bestuurders in 2010 hun oogkleppen hadden afgelegd. Wat als we meteen een deel van de Griekse schulden hadden kwijtgescholden – iets waarvan het IMF droogjes noteert dat dit bij andere reddingen (Uruguay in 2002 en Jamaica in 2011) wel direct gebeurde?

Veel positiefs. Dan hadden de Grieken zichzelf uit het moeras kunnen werken (terwijl ze nog steeds hard hadden moeten saneren en bezuinigen). Dan was die etterende Griekse wond, die nu nog jaren onzekerheid bleef veroorzaken op de financiële markten van Europa, in één klap genezen.

Maar ook veel negatiefs. Waarschijnlijk was er onrust ontstaan rond die andere probleemlanden in de eurozone. (Maar: die onrust was er nu ook.) Allerhande banken in Europa hadden een verlies moeten nemen op hun Griekse leningen. Sommige (vooral in Frankrijk?) zouden zijn omgevallen. Het overgrote deel van die banken zou door hun overheden zijn gered. Goedkoper zou dat niet zijn geweest, maar wel beter. Dan had het bestuur kunnen worden ontslagen, de bank gesaneerd en de kiezers hadden gezien dat het probleem ook in hun eigen land zat. Bovendien zou elke private partij dan wel drie keer nadenken om nog eens geld te gaan lenen aan een land als, zeg, Cyprus. Het domme gedrag van de banken is nu louter beloond.

Waarschijnlijk was dit alles geen domheid van onze bestuurders, maar opzet. De eigen banken in Noord-Europa moesten stiekem worden gered met een leuk verhaal over die stoute Grieken erbij – electoraal gezien een stuk beter te hebben. Intussen is er geld verspild en kampt Europa drie jaar na dato nog steeds met hordes verrotte banken.

Ehm, ik denk dat ik nog maar een rondje ga hardlopen.

Marike Stellinga schrijft op deze plek elke zaterdag over politiek en economie.