Grieken willen nog wel meer onrust in Turkije

Grieken zijn gefascineerd door de onrust in buurland Turkije. In de berichtgeving en analyses wisselen verschillende emoties elkaar af. Van trots en herkenning tot angst voor problemen aan de grens en voor islamist Erdogan. Dagbladen besteden er dagelijks meerdere pagina’s aan. Freelance fotografen hebben snel een ticket geboekt om brandhaard Athene voor Istanbul te verruilen.

De Griekse voorliefde voor protest en hun sympathie met onderdrukten domineren. Verspreid over Griekenland zijn solidariteitsacties gehouden, onder meer op initiatief van een vakbond. Woensdag werd in Istanbul een 25-jarige Griekse student gearresteerd die deelnam aan de betogingen. Ook die haalt de voorpagina’s.

De verhoudingen tussen Griekenland en Turkije zijn gespannen, doordat de twee landen veel geschiedenis delen. Griekenland in zijn huidige vorm is jong. Noord-Griekenland, met havenstad Thessaloniki, behoorde tot een eeuw geleden bij het Ottomaanse rijk. Nog in 1923 vond een grootschalige bevolkingsuitwisseling plaats tussen Griekenland en Turkije.

Grieken leven in het besef dat grenzen veranderlijk zijn en machthebbers grillig. Jongens die hun dienstplicht vervullen hebben grote kans op een plaatsing op een van de Griekse eilanden vlak voor de Turkse kust of bij de zwaar bewaakte grens in het noorden. ‘Turkije’ is een van de voornaamste excuses voor de hoge defensie-uitgaven in Griekenland, hoewel beide landen NAVO-lid zijn.

Meestal beperkt het nieuws over Turkije zich tot berichten over Turkse straaljagers die zich in Grieks luchtruim zouden hebben begeven, iets wat afgelopen week na een lange periode zonder incidenten, toeval of niet, opeens weer gebeurde. In de zijlijn van een NAVO-bijeenkomst in Brussel donderdag heeft de Griekse minister van Defensie Panos Panayiotopoulos zijn Turkse collega Ismet Yilmaz erop aangesproken.

Turkije staat er in Griekse berichtgeving over het algemeen niet goed op. Het is de islamitische dreiging om de hoek. Ook het economisch succes van de buren (na bijna tien jaar IMF- bemoeienis) wordt vertaald als een bedreiging: straks komen de steeds kapitaalkrachtigere Turken onze bedrijven overnemen die nu in de etalage staan.

Maar door de demonstraties lijken de Grieken opeens de overeenkomsten met de buren te onderkennen. Grieken posten voortdurend solidariteitsbetuigingen met Turken op Facebook. Voor linkse Grieken draait het in Turkije in essentie om verzet tegen het ‘agressieve neoliberalisme’. Rechts ziet vooral dat het rommelt bij de buren, een veiligheidsvraagstuk.

Op Twitter is vergelijken populair. Griekse TV laat het dodelijke effect van politiegeweld alleen zien als het in Turkije plaats vindt, merkt ene Spyros Gkelis op. Of: „Turkse media steunen het regime, net zoals Griekse media deden.” Oppositieleider Alexis Tsipras van de ultralinkse partij Syriza gedraagt zich alsof Turken het demonstreren van Grieken hebben geleerd. Grieks links put uit de onlusten in Istanbul en Stockholm hoop op revolutie.

De regering heeft er intussen alle belang bij de relatie zo goed mogelijk te houden. Terwijl de binnenlandse vraag in Griekenland al jaren terugvalt, groeit de Turkse markt razendsnel. De export naar Turkije is in vier jaar tijd verdriedubbeld. Inmiddels is Turkije een van de belangrijkste handelspartners van Griekenland. Het is nog maar een paar jaar geleden Grieken meer vanuit Turkije importeerden dan ze exporteerden.

Ze mogen het niet hardop zeggen, maar Griekse ondernemers in het toerisme bekennen achter hun hand dat ze nog best wat meer Turkse onrust kunnen gebruiken. Toen het in Tunesië hommeles was, profiteerden pensionhouders op Griekse eilanden daarvan. Wat hen betreft doen de Turken er nog een schepje bovenop.